U bent hier

Melatonine: baat het niet, het schaadt mogelijk wel

29 november, 2016

In de media is onlangs aandacht geweest voor het gebruik van melatonine. Naar aanleiding van deze media-aandacht wijzen wij huisartsen graag expliciet op onze aanbevelingen wat betreft melatonine zoals deze staan vermeld in de NHG- Standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen.

In de Standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen wordt melatonine niet aanbevolen, alleen bij ernstige jetlagklachten. 

Aanbevelingen voor de huisarts

Hieronder onze aanbevelingen op een rij:

  • Bij ‘gewone’ slapeloosheid is melatonine niet effectief. Behandel zoveel mogelijk de oorzaak, geef voorlichting en slaapadviezen en eventueel gedragsmatige behandeling.
  • Alleen bij slaapklachten ten gevolge van een verstoord dag-nachtritme kan melatonine zinvol zijn. Voor de patiëntenpopulatie in de eerste lijn betekent dit dat kortdurend gebruik van melatonine bij ernstige jetlagklachten te overwegen is. Bij ernstige verstoringen van het dag-nachtritme, zoals het vertraagde slaapfasesyndroom, geldt het advies om te verwijzen naar een neuroloog, bij voorkeur in een slaap-waakcentrum.
  • Melatonine kan bij verkeerd gebruik averechts effect hebben en juist slecht slapen en slaperigheid overdag veroorzaken. Wees daarom bij patiënten alert op melatoninegebruik als zelfzorgmedicatie.

Averechts effect

Melatonine wordt door mensen met slaapklachten gebruikt, al dan niet op advies van hun huisarts. Het wordt gezien als onschadelijk alternatief voor slaappillen. Ook al gebruikt een patiënt melatonine om de juiste indicatie, dan kan het middel door een verkeerd moment van inname of door een verkeerde dosering averechts effect hebben. Het moment van inname is afhankelijk van het slaapprobleem en van het eigen bioritme. De dosering is afhankelijk van de eigen melatonine-aanmaak en –afbraak.
Tien procent van de patiënten breekt melatonine te traag af, waardoor bij hen melatoninestapeling optreedt, met slaperigheid overdag tot gevolg. Deze patiënten ervaren vaak in eerste instantie een positief effect van melatonine. Vervolgens neemt het effect af en verhoogt de patiënt ten onrechte de dosering met stapeling als gevolg.
De relevantie van een melatonine speekselonderzoek (om het startmoment van melatonine-aanmaak en de hoeveelheid aangemaakte melatonine te bepalen) is voor de patiëntenpopulatie in de eerste lijn nog niet duidelijk.

Meer informatie