U bent hier

Voorzichtig met fluorochinolonen

15 april, 2019

Bij gebruik van alle fluorochinolonen bestaat een verhoogd risico op langdurige en mogelijk blijvende schade aan spieren en zenuwstelsel. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) adviseert om bij patiënten met een verhoogd risico op deze zeldzame bijwerkingen eerst andere behandelopties te overwegen. Zijn die er niet? Maak dan in overleg met de patiënt een goede afweging van de voordelen en de risico’s van gebruik van deze middelen.

Het gebruik van fluorchinolonen verhoogt het risico op achillespeesontstekingen en een -ruptuur met ongeveer een factor vier. Aanwezigheid van extra risicofactoren verhogen het risico verder. Omdat de incidentie relatief laag is, zal men dit in de dagelijkse praktijk niet vaak tegen komen, maar vanwege de mogelijk ernstige en blijvende gevolgen is waakzaamheid gewenst. Het CBG meldt dit onlangs op haar website. Deze melding betreft alle fluorochinolonen. Het risico is al jaren bekend en is ook mee gewogen in NHG-aanbevelingen.

Advies aan de huisarts

Het NHG is bekend met de risico’s en beveelt fluorchinolonen alleen in specifieke situaties aan en in de regel niet als 1e keus. De fluorchinolonen ciprofloxacine, levofloxacine, ofloxacine zijn opgenomen in diverse NHG-Standaarden en behandelrichtlijnen:

Behandeling

Het CBG adviseert om eerst andere behandelopties te overwegen, in het bijzonder bij patiënten met een verhoogd risico, zoals leeftijd> 60 jaar, patiënten met een nierfunctiestoornis, patiënten met solide orgaantransplantaties en patiënten die gelijktijdig worden behandeld met corticosteroïden. Maak, wanneer er geen andere behandelopties zijn, in overleg met de patiënt een afweging van de voordelen en risico’s.

Werkgroepen van NHG-Standaarden stellen de aanbevelingen in NHG-richtlijnen op. Daarbij nemen ze de afweging effectiviteit versus veiligheid voor specifieke indicaties mee.

Niet voorschrijven

Fluorochinolonen mogen niet voorgeschreven worden voor:

  • patiënten die al eerder ernstige bijwerkingen hadden bij gebruik van fluorochinolonen
  • niet-ernstige of zelflimiterende infecties: faryngitis, tonsillitis en acute bronchitis
  • preventie van reizigersdiarree of terugkerende infecties van de lage urinewegen
  • niet-bacteriële infecties, bijvoorbeeld niet-bacteriële (chronische) prostatitis
  • lichte tot matige infecties: ongecompliceerde cystitis, acute exacerbatie van chronische bronchitis en chronisch obstructief longlijden (COPD), acute bacteriële rinosinusitis en acute otitis media, tenzij andere antibiotica die doorgaans worden aanbevolen ongeschikt zijn.
  • extra voorzichtigheid geldt in het bijzonder voor patiënten met een peesruptuur of tendinitis in verleden (niet onderzocht maar wel te verwachten)

Bijwerkingen melden

Instrueer patiënten die een fluorchinolon voorgeschreven krijgen om contact op te nemen bij een peesontsteking, gescheurde pees, spierpijn, spierzwakte, gewrichtspijn, gezwollen gewricht en/of loopstoornissen of bij opeens last van zenuwpijn, slapeloosheid, depressie, vermoeidheid, geheugenstoornis, vermindering van het zicht, de smaak, de reuk en/of het gehoor. We adviseren huisartsen om vermoede bijwerkingen te melden bij het Nederlands bijwerkingencentrum LAREB.

Meer informatie