U bent hier

COVID-19 laatste update 9 april

Foto van het coronavirus

9 april, 2020

In dit nieuwsbericht vindt u de laatste updates over het coronavirus/COVID-19 die van belang zijn voor de huisartspraktijk. In het NHG-dossier Coronavirus vindt u adviezen die behulpzaam kunnen zijn in de dagelijkse praktijk van de huisarts. Voor vragen van het publiek verwijzen wij u naar Thuisarts.nl en het landelijke informatienummer 0800-1351.

Dossier Coronavirus • Laatste update

Update 9 april

Update 7 april

  • Naast alle zorg voor patiënten met een (mogelijke) COVID-19-besmetting, zijn er ook nog veel patiënten met andere klachten die aandacht vragen van de huisarts en het team in de huisartsenpraktijk. Sommige van die klachten kunnen niet (langer) worden uitgesteld. Hoe kunt u op een goede en veilige manier de zorg voor deze patiënten organiseren? LHV en NHG hebben daarvoor de praktische tips voor de huisartsenpraktijk uitgebreid.
  • Er is een Handvat voor gesprekvoering met kwetsbare patiënten over behandelwensen geschreven. Hier vindt u handvatten voor het telefonische ACP-gesprek dat door de huisarts of eventueel poh gevoerd kan worden met de kwetsbare patiënt ten tijde van de coronacrisis.
  • In het onderdeel Achtergronden zijn de atypische klachten duidelijker benoemd, zoals gastro-intestinale klachten, conjunctivitis of anosmie/ageusie. Deze informatie is tevens verwerkt in de onderdelen Telefonische triage en Handelen bij klinische beoordeling.
  • Er zijn praktische adviezen over behandeling met zuurstof thuis toegevoegd. Van de patiënten met wie thuisbehandeling is overeengekomen, is er een kleine groep die in aanmerking komt voor zuurstof behandeling thuis. Het betreft niet-terminale COVID-19-patiënten met ernstige hypoxie die kans maken op herstel. In de palliatieve setting is geen plek voor O2 behandeling bij COVID-19-patiënten die het voorheen nog niet gebruikten. Later deze week volgt nog meer informatie. Zie voor meer informatie https://corona.nhg.org/behandeling/: onderdelen Thuisbehandeling en Palliatieve zorg bij patiënten met COVID-19.

Update 6 april

  • De COVID-19 pandemie vraagt veel van alle artsen. De visualisatie ‘Zorg voor de huisarts’ kan u mogelijk ondersteunen. Daarnaast bieden coaches voor medici kosteloos een luisterend oor
  • Er is discussie over de kwaliteit en behoefte aan duidelijkheid over het inzetten van ademhalingsmaskers van diverse herkomst. Bepaalde ademhalingsmaskers die buiten de EU (o.a. China en de VS) zijn goedgekeurd, blijken gelijkwaardig aan FFP2- en FFP3-maskers die voldoen aan de Europese norm. Welke ademhalingsmaskers goedgekeurd zijn, kunt u lezen in het bericht van de IGJ
  • Mondmaskers die binnen komen in het centraal distributiecentrum worden getest of ze voldoen aan de minimale eisen voor een FFP1 of FFP2-masker. Tot nog toe blijkt dat het materiaal vaak van goede kwaliteit is, maar de pasvorm van Aziatische maskers sluit soms minder goed aan op Europese gezichten waardoor lekkage kan optreden. Het advies aan de gebruiker is om mondkapjes voorafgaand aan gebruik te onderwerpen aan een ‘fit-test’. Het document ‘Controle van adembeschermingsmaskers’ geeft verdere duidelijkheid. Zie ook eisen persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Er dreigt een tekort aan amoxicilline, amoxicilline-clavulaanzuur en doxycycline. Om die reden heeft amoxicilline in een dosering van 3dd 500 mg de voorkeur bij de behandeling van patiënten met de waarschijnlijkheidsdiagnose pneumonie (zie ook behandeladviezen bij patiënten met acuut hoesten).

Update 3 april

  • Gezien de dreigende tekorten aan antibiotica heeft amoxicilline in een dosering van 3dd 500 mg de voorkeur bij de behandeling van patiënten met de waarschijnlijkheidsdiagnose pneumonie (zie ook behandeladviezen bij patiënten met acuut hoesten).
  • Er zijn verschillende digitale corona-checks of vragentests beschikbaar, waarmee mensen adviezen krijgen ten aanzien van COVID-19. Het NHG is niet betrokken bij de totstandkoming van deze vragentests en kan alleen iets zeggen over de algemene voorwaarden ervan. Het NHG lanceert op 9 april een coronatest op Thuisarts.nl.
  • Sneltesten COVID-19
    Het NHG krijgt veel vragen over mailings aan huisartsen, waarin COVID-19 sneltesten worden aangeboden. In deze berichten wordt vermeld dat men hiermee ziekte en/of immuniteit aan kan tonen. Het gebruik van deze sneltesten kunnen wij op dit moment nadrukkelijk niet aanbevelen.

    Sneltesten moeten aan hoge eisen voldoen om een betrouwbaar antwoord te geven. Bovendien wordt de betrouwbaarheid mede bepaald door de a priori kans dat iemand besmet is. De aangeboden testen zijn veelal onvoldoende betrouwbaar en zeker niet gevalideerd voor gebruik in de eerste lijn. Het kan dan ook tot risicovolle situaties leiden indien huisartsen deze testen gaan gebruiken en hier beleid op maken.
    Er wordt momenteel gewerkt aan een advies over wanneer welke diagnostiek het beste kan worden ingezet. Dit advies volgt hopelijk volgende week (week 15).

Update 2 april

  • Diagnostiek bij vermoeden van COVID-19 in de huisartsenpraktijk
    Het NHG heeft in samenwerking met het RIVM advies uitgebracht over diagnostiek naar COVID-19 in de eerste lijn. In de komende weken zullen geleidelijk meer testen beschikbaar komen. Zolang er nog een capaciteitstekort is, zal er nog steeds goed bekeken moeten worden wie wel/niet getest wordt.
    Diagnostiek kan zinvol zijn voor het organiseren van de zorg bij patiënten met (mogelijk) COVID-19. Denk aan patiënten die gebruik maken van thuiszorg of die gaan verblijven in een zorginstelling.
    Voor het behandelbeleid heeft diagnostiek naar COVID-19 in de eerste lijn in het algemeen weinig meerwaarde, aangezien er geen (vroeg)behandeling beschikbaar is. Soms zal diagnostiek bijdragen aan het bepalen van het inzetten of nalaten van een behandeling als het gaat om patiënten met risicofactoren voor een ernstig beloop of als het gaat om patiënten met een pneumonie.

    Diagnostiek bij hulpverleners buiten het ziekenhuis
    Berichtgeving over het testbeleid bij hulpverleners buiten het ziekenhuis en de precieze uitwerking hiervan volgt spoedig, mogelijk nog voor het weekend.

  • De toolkit Symptoombestrijding in de thuissituatie bij patiënten met een COVID-19 in de laatste levensfase (definitieve versie) is gemaakt in samenwerking met andere partijen.

Update 1 april

Update 27 maart

Update 26 maart

Update 25 maart

  • De Richtlijn Inzet en testbeleid van medewerkers in de huisartsenpraktijk is gepubliceerd. Bij een medewerker met symptomen van COVID-19 ( hoesten en/of neusverkouden en/of koorts) worden 4 vragen doorlopen, waarbij er in een aantal gevallen de optie volgt om (zo mogelijk) te testen op COVID-19. Het doel van deze richtlijn is om zorgmedewerkers met luchtwegklachten in de basis niet in te zetten bij (kwetsbare) patiënten, door ze thuis te laten blijven of alternatieve werkzaamheden te laten verrichten. Is er geen alternatief mogelijk, dan zijn er enkele oplossingen: testen en in afwachting van de uitslag werken met mondneusmasker en handsschoenen.
  • Als de trombosedienst de zorg rondom vitamine K-antagonisten niet goed kan borgen, bijvoorbeeld doordat patiënten niet aan huis bezocht kunnen/mogen worden, dan kan de huisarts overwegen om de patiënt om te zetten naar een DOAC. In ‘Overzetten VKA naar DOAC tijdens corona-epidemie’ vindt u hierover advies.
  • Overwegingen bij kwetsbare patiënten om te beoordelen of ziekenhuisopname met eventueel IC opname meerwaarde heeft. Er wordt gewerkt aan een leidraad, behulpzaam bij de keuze om patiënten al dan niet in te sturen en het verdere beleid (24 maart).
  • Het NTVG heeft een klinische les gepubliceerd: ‘Luchtwegklachten in tijden van corona’.

Update 24 maart

  • Overweeg pro-actief te zijn met 'advanced care planning' bij kwetsbare patiënten. Houd rekening met de beperkte therapeutische opties en de afweging of de patiënt in staat is langdurige beademing (vaak 3-4 weken) te ondergaan en hiervan te revalideren. Er wordt gewerkt aan een leidraad, behulpzaam bij de keuze om patiënten al dan niet in te sturen en het verdere beleid.
  • De SpoedHAG heeft de flowchart Hulp bij fysieke beoordeling en beleid bij COVID-19 gemaakt.
  • Het is van belang om, ondanks de COVID-19 pandemie, breed te blijven kijken zoals huisartsen gewend zijn te doen. Denk bij een luchtweginfectie ook aan andere verwekkers en neem ook bij kinderen risicofactoren voor een gecompliceerd beloop in acht.
  • Adviezen voor palliatieve zorg bij patiënten met COVID-19 staan beschreven op https://palliaweb.nl/corona. Er wordt gewerkt aan verdere ondersteunende documenten.

Update 23 maart

  • Patiënten met een (mogelijke) besmetting met COVID-19 kunnen zelfs na 8 dagen (range 5 – 13 dagen) alsnog verslechteren. Volg de ABCDE-systematiek. Het klinisch beeld is bepalend voor wel/geen opname. Indien de patiënt zuurstofbehoeftig wordt (lage saturatie <92%-94% en/of toegenomen ademfrequentie > 24/minuut), of klinisch snelle achteruitgang laat zien, dan is dit een reden voor overleg met een longarts en waarschijnlijk ziekenhuisopname.
  • De adviezen t.a.v. persoonlijke beschermingsmiddelen zijn verduidelijkt. (23 maart).

Update 22 maart

Update 20 maart

  • Dosering amoxicilline en virale conjunctivitis: De dosering van amoxicilline voor de behandeling van pneumonie is aangepast naar 3 dd 750 mg voor 5 dagen, in plaats van 3 dd 500 mg voor 5 dagen. (Aanvullende behandeladviezen)
  • 1-3% van de patiënten COVID-19 heeft virale conjunctivitis [AAO]. Zie voor diagnostiek en beleid: NHG-Standaard Rood oog en oogtrauma. Zeker in de huidige periode hoeven patiënten met conjunctivitis, zonder alarmsymptomen, niet door de huisarts of de oogarts te worden gezien.

Update 19 maart

  • Testbeleid buiten het ziekenhuis: Het testen van patiënten op COVID-19 heeft geen meerwaarde voor de individuele patiëntenzorg in de thuissituatie. Het verandert het behandelbeleid niet. Zorgverleners dienen bij een patiënt verdacht van COVID-19 persoonlijke beschermingsmaatregelen te gebruiken. Mocht een patiënt met dergelijk ziektebeeld ingestuurd moeten worden naar het ziekenhuis zal testen in het ziekenhuis gedaan worden. Indien een huisarts in de thuissituatie, in uitzonderlijke gevallen, toch diagnostiek wil inzetten naar COVID-19, dan dient hij/zij dit zelf regelen, zo nodig in overleg met het lokale laboratorium en/of GGD.

Update 17 maart

  • Volg bij patiënten met luchtwegklachten zoals hoesten of kortademigheid de NHG-Standaard Acuut hoesten. Deze is, ook in de tijd van mogelijke besmettingen met het coronavirus, nog altijd van toepassing.
  • Voor bepaling van het CRP: zie de indicaties en de interpretatie en consequenties voor het beleid de paragraaf aanvullend onderzoek uit de NHG-Standaard Acuut hoesten.
  • Als u een X-thorax geïndiceerd vindt: overleg dan van tevoren met het ziekenhuis vanwege de te nemen maatregelen in verband met het coronavirus.
  • Bij de behandeling van een gecompliceerde luchtweginfectie met antibiotica is amoxicilline nog steeds het middel van eerste keus. Het is niet raadzaam om bij deze diagnose aan patiënten in de eerste lijn azitromycine als eerste keus voor te schrijven.
  • Patiënten met astma of COPD die een toename van klachten ervaren óf een longaanval doormaken, worden conform de daarvoor geldende NHG-Standaarden Astma bij kinderen, Astma bij volwassenen en COPD behandeld met luchtwegverwijders, inhalatiecorticosteroïden of prednison oraal.
  • Indien de patiënt zuurstofbehoeftig wordt (lage saturatie <92%-94% of toegenomen ademfrequentie > 24/minuut), dan is dit een reden voor ziekenhuisopname.
  • Er circuleert een protocol vanuit het Erasmus MC voor de behandeling van patiënten die opgenomen zijn in het ziekenhuis vanwege een infectie met het coronavirus. Dit protocol is NIET van toepassing voor de eerste lijn (deze informatie is afgestemd met de NVALT, sectie infectieziekten, RIVM, SWAB en het Erasmus MC).
  • Vernevelen wordt niet aangeraden vanwege de (toegenomen) kans op verspreiding van het coronavirus.
  • Bij de symptoombestrijding van griepachtige klachten zoals keel- of spierpijn is paracetamol eerste keus omdat het minder bijwerkingen heeft dan NSAID’s. Het lijkt niet aannemelijk dat het gebruik van NSAID’s het herstel van COVID-19 zou vertragen.
  • Patiënten die antihypertensiva gebruiken, zoals RAS-remmers, worden geadviseerd om hun behandeling onveranderd voort te zetten. Er is geen bewijs dat het gebruik van deze middelen een negatief effect zou hebben op het beloop van infecties door het coronavirus.

Update 16 maart

Nieuw in het dossier zijn:

  • Oproep: het RIVM is druk bezig met een advies voor het hergebruiken van PBM. Bewaar alvast uw gebruikte PBM in een gesloten plastic zak (maskers en schorten apart) tot het advies bekend is!
  • Overweeg om tijdens alle spreekuren gebruik te maken van een (dokters)jas met lange mouwen als beschermingsmiddel, mits u deze na gebruik wast op 60 graden.
  • Geef bij voorkeur paracetamol bij pijnklachten. We zien geen bewijs dat NSAID's schadelijk zijn bij COVID-19. Wel hebben NSAIDS in het algemeen meer bijwerkingen dan paracetamol, zeker bij oudere mensen.
  • Het beleid bij koorts en luchtwegklachten is geactualiseerd.
  • Het kabinet heeft op zondag 15 maart aanvullende maatregelen genomen in de aanpak van het coronavirus. Scholen en kinderdagverblijven sluiten tot en met maandag 6 april. Datzelfde geldt voor eet- en drinkgelegenheden en sport- en fitnessclubs. Iedereen in Nederland wordt gevraagd om waar mogelijk 1,5 meter afstand van elkaar te bewaren. Ook bijvoorbeeld bij het boodschappen doen.
  • De LHV heeft in afstemming met het NHG en het RIVM een praktische richtlijn voor huisartsen gepubliceerd.
  • In het dossier is het testbeleid buiten het ziekenhuis aangepast. Alleen patiënten die verdacht zijn van COVID-19 en een verhoogd risico hebben op ernstig verloop worden getest als dit van belang is voor de verdere behandeling. De huisarts bepaalt op klinische gronden of er bij personen met een verhoogd risico een indicatie is om te testen. De huisarts doet de triage op grond van zijn kennis van de medische situatie van de patiënt.
  • Bij de veelgestelde vragen zijn de vragen 'Wat is de incubatietijd van het coronavirus?' en de vraag 'Welke verschijnselen kunnen wijzen op een besmetting met het coronavirus?' aangepast. Nieuwe veelgestelde vragen zijn:
    • Welke patiënten behoren tot een risicogroep voor een gecompliceerd beloop van COVID-19?
    • Geeft zwangerschap een verhoogde kans op een ernstig beloop van COVID-19?

Update 13 maart

Nieuw in het dossier zijn:

  • Overgang naar de mitigatiefase.
    In deze fase is de zorg vooral gericht op het beschermen van de oudere en kwetsbare personen. Maatregelen zijn vanaf nu vooral gericht op het beschermen van oudere en kwetsbare personen (met een hoog risico op ernstig beloop van COVID-19) en het in stand houden van de gezondheidszorg. De huisartsenzorg moet door blijven gaan.
  • De casusdefinitie 'verdacht geval' is aangepast.
    De epidemiologische link met een bevestigde patiënt of terugkeer uit een regio met wijdverspreide transmissie is losgelaten. De meest actuele definitie is te vinden op de website van RIVM
  • Praktische maatregelen in de huisartsenpraktijk in de mitigatiefase. Concrete adviezen zullen moeten worden opgesteld en uitgewerkt worden op regionaal niveau, aangezien ze afhankelijk zijn van de mogelijkheden in de praktijken/regio’s. Houdt de berichtgeving via uw huisartsengroep, zorggroep en andere bekende kanalen in uw regio in de gaten (GGD, crisisteams). Ter oriëntatie kunt u de LHV Toolkit Uitbraak Infectieziekten raadplegen.
  • Meldplicht en contact met GGD.
    Het beleid t.a.v. de meldplicht wordt aangepast. U hoeft geen contact met de GGD op te nemen bij patiënten met koorts of luchtwegklachten. U kunt contact opnemen met de arts Infectieziektebestrijding van de GGD indien u diagnostiek naar COVID-19 wilt laten doen bij een patiënt met duidelijke klachten (koorts en luchtwegklachten) die behoort tot de groep met een verhoogde kans op ernstig beloop.
  • Testbeleid buiten het ziekenhuis.
    Buiten het ziekenhuis worden alleen nog personen met een verhoogde kans op ernstig beloop getest wanneer zij een ziektebeeld ontwikkelen passend bij COVID-19, gepaard gaande met koorts > 38 graden EN respiratoire symptomen (hoesten of kortademigheid) als dit van belang is voor de verdere behandeling.
    Personen met een verhoogde kans op ernstig beloop zijn:
    • personen van 70 jaar en ouder;
    • personen met onderliggend lijden (conform de indicatie voor de jaarlijkse griepvaccinatie).
  • Telefonische triage.
    De stroomschema’s die eerder zijn opgesteld zijn niet meer geldig. Zie het dossier bij telefonische triage.
  • Informatie van het RIVM.
    Er zijn in het dossier praktische suggesties opgenomen voor als u meerdere patiënten met luchtwegklachten achter elkaar ziet.

Update 12 maart

Advies over bijwonen vergaderingen en niet-patiëntgebonden bijeenkomsten

De KNMG adviseert alle bijeenkomsten met artsen via videoconferentie te laten plaatsvinden of op te schorten. Het NHG schaart zich achter het KNMG-advies. De nieuwe maatregel is geen richtlijn voor alle situaties. Individuele dokters blijven hun eigen verantwoordelijkheid houden.

Huisartsen en hun medewerkers in de huisartsenpraktijk zijn onmisbaar in de zorg. Zij lopen ook een groter risico om met kwetsbare patiënten in contact te komen. Het nieuwe advies voor (huis)artsen draagt bij aan de bescherming van zorgprofessionals en de kwetsbare patiënten. Wij hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om verspreiding van COVID-19 zo veel mogelijk te voorkomen. Het advies aan (huis)artsen om geen bijeenkomsten bij te wonen, draagt hier aan bij.

Het NHG raadt huisartsen en hun medewerkers daarom af om externe bijeenkomsten, overleggen en vergaderingen van groepen zorgprofessionals bij te wonen die niet direct met hun patiëntenzorg te maken hebben of die niet noodzakelijk zijn

Per veiligheidsregio kan de directeur publieke geneeskunde (GGD/GHOR) tot aangescherpte maatregelen komen. Dit advies geldt tot nader order.

Verspreiding beschermingsmiddelen

Achter de schermen werkt de ROAZ hard aan de structuur voor de distributie van medische hulpmiddelen die zeer beperkt tot niet leverbaar zijn en essentieel zijn voor de voortzetting van de gezondheidszorg. De ROAZ-structuur wordt gebruikt om de distributie voor dergelijke hulpmiddelen zo goed mogelijk te faciliteren, zodat de partijen die dit het hardst nodig hebben er beschikking over krijgen. Zodra wij meer weten, informeren wij u uiteraard.

NHG-bijeenkomsten en werkgroepen

Alle bijeenkomsten die gepland staan vanuit het NHG gaan vooralsnog zo veel als mogelijk door, maar dan via video- of teleconferenties.

Update 11 maart

Het RIVM heeft een advies uitgebracht dat geldt voor zorgmedewerkers die werkzaam zijn buiten het ziekenhuis, bijvoorbeeld in de huisartsenzorg, thuiszorg of verpleeghuiszorg.

Landelijk telefoonnummer RIVM 0800-1351: het RIVM heeft een speciale informatielijn voor vragen over coronavirus geopend. Het nummer is 0800-1351. Bezorgde bellers kunnen naar dit nummer worden verwezen. Zo kan de stroom van vragen richting huisartsen en huisartsenposten worden beperkt.

Verder:

    • Actuele informatie en antwoorden op een aantal veelgestelde vragen vindt u ook in ons Dossier coronavirus.
    • Voor de meest actuele casusdefinitie, adviezen en overige informatie verwijzen wij u naar de website van RIVM, zie onder 3. Casusdefinitie.
    • Ook Thuisarts.nl biedt informatie over het coronavirus.
    • De GGD informeert huisartsen over het beleid in hun regio.