U bent hier

NHG-Standaard Urineweginfecties herzien

Testbuisjes urine

21 april, 2020

De NHG-Standaard Urineweginfecties is herzien, waarbij geprobeerd is de diagnostiek voor de verschillende patiëntgroepen met behulp van de urinestick te vereenvoudigen. Er is nu 1 stroomschema voor alle patiëntgroepen, waarbij de urinestick alleen nog wordt beoordeeld op aanwezigheid van nitriet en leukocyten.

Tijdens de herziening waarschuwde het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) voor bijwerkingen van fluorchinolonen. Voor patiënten met een verhoogd risico op langdurige en mogelijk blijvende schade aan spieren en zenuwstelsel adviseert het CBG om eerst andere behandelopties te overwegen. Als die er niet zijn, is het belangrijk om een goede afweging te maken van de voordelen en de risico’s van het gebruik van deze middelen. Voorzichtigheid geldt ook voor patiënten met een verhoogd risico op een aorta-aneurysma of -dissectie.

Een aantal aandachtspunten bij de herziene standaard Urineweginfecties (UWI) lichten we kort toe.

  • Urineweginfecties bij vrouwen
    Ook bij niet-zwangere gezonde vrouwen wordt aangeraden bij voorkeur diagnostiek te doen met behulp van de urinestick en niet alleen op geleide van klachten te behandelen. Dit vanwege de risico’s van oversprescriptie (vooral bijwerkingen en resistentie-ontwikkeling) die niet opwegen tegen de voordelen voor de patiënt.

    Het risico op het ontwikkelen van een pyelonefritis lijkt voldoende klein om een afwachtend beleid in overleg met patiënte te overwegen, om antibiotica te sparen. Daarnaast kan overwogen worden pijnstilling te geven voor eventuele pijnklachten.
  • Urineweginfecties bij mannen
    Nitrofurantoïne wordt gehandhaafd als eerste keuze voor de behandeling van urineweginfecties bij mannen. De werkgroep heeft een afweging gemaakt op basis van NIVEL-data en resistentiecijfers met betrekking tot de kans op therapiefalen van nitrofurantoïne en trimethoprim.
  • Urineweginfecties bij jonge kinderen
    Voor diagnostiek bij urineweginfecties met tekenen van weefselinvasie bij kinderen ouder dan 1 maand en jonger dan 2 jaar wordt, in overeenstemming met de NVK, geadviseerd om een echo van de urinewegen te (laten) verrichten om een onderliggende oorzaak uit te sluiten.
  • Urineweginfecties met tekenen van weefselinvasie
    Bij behandeling van een urineweginfectie met tekenen van weefselinvasie is het van belang te weten dat er een relatief kleine kans is op therapiefalen, in verband met het potentieel ernstige beloop van de ziekte. Ciprofloxacine kent een laag resistentiepercentage (veel lager dan voor augmentin en trimethoprim), maar ook potentieel ernstige bijwerkingen en risico op resistentie-ontwikkeling. Deze aspecten in overweging nemend, heeft de werkgroep gemeend de huidige aanbeveling te moeten handhaven, ciprofloxacine blijft eerste keus voor de behandeling van urineweginfecties met tekenen van weefselinvasie. Om de risico’s echter te beperken, kan overwogen worden de behandeling aan te passen op geleide van kweekresultaten.

Kennislacunes en FTO-modules

De kennislacunes van deze standaard zijn hier te vinden, samen met het lopend huisartsgeneeskundig onderzoek dat gerelateerd is aan het onderwerp van deze standaard. Het Instituut Verantwoord Medicijngebruik heeft twee FTO-modules herzien:

De module 'Urineweginfecties bij kwetsbare ouderen' is gebaseerd op de Verenso-richtlijn en in lijn met de NHG-Standaard.

E-learning Urineweginfecties

In september 2020 wordt de e-learning Urineweginfecties verwacht. Deze PIN wordt gemaakt in samenwerking met het RIVM en gaat niet alleen over Urineweginfecties maar ook over Bijzonder Resistente Micro Organismen (BRMO) en AntiBioticaResistentie (ABR).

Thuisarts.nl

Voor patiënten zijn de volgende situaties geactualiseerd:

Blaasontsteking:

Blaasontsteking bij kinderen:

Daarnaast zijn ook de situaties Ik heb een prostaatontsteking en Ik heb een nierbekkenontsteking aangepast. De Vragenlijst bij urineonderzoek (pdf) is ook geactualiseerd en zowel te vinden bij de Standaard als op Thuisarts.nl.