U bent hier

Maagklachten: herziene NHG-Standaard en nieuwe NHG-Behandelrichtlijn

1 maart, 2021

De NHG-Standaard Maagklachten is herzien. Nieuw is dat de informatie over maagbescherming uit de oude standaard nu is weergegeven in een aparte richtlijn: de NHG-Behandelrichtlijn Preventie van maagcomplicaties door geneesmiddelgebruik.

In de behandelrichtlijn zijn de indicaties voor een PPI bij NSAID-gebruik als pijnstiller of als antitromboticum (laaggedoseerde salicylaten) onveranderd. Wel is voor pantoprazol het dosisadvies verlaagd van 40 naar 20 mg. 

Nieuw is de aandacht voor situaties waarin geen NSAID wordt gebruikt. Het advies is terughoudend te zijn met een PPI als maagbescherming bij gebruik van antitrombotica of een systemisch corticosteroïd zonder NSAID als comedicatie.  

De hoofdlijn van de NHG-Standaard Maagklachten is onveranderd. De herziening bevat vooral praktische aanpassingen.  

Spoedbeleid na bariatrische chirurgie  

Naar aanleiding van signalen uit de praktijk zijn adviezen toegevoegd over het spoedbeleid na bariatrische chirurgie.  

Maagklachten bij NSAID-gebruik 

Bij gebruik van NSAID’s treden vaak maagklachten op, ook bij de COX-2-selectieve NSAID’s. Deze maagklachten wijzen echter niet direct op een hogere kans op maagcomplicaties (zoals ulcus en bloeding). Daarom kan bij maagklachten bij NSAID-gebruik worden gestart met een H2-antagonist in plaats van een PPI. Geef wel een PPI als er een indicatie voor maagbescherming is, ook bij kortdurend en intermitterend gebruik van NSAID's.  

Eerste episode van maagklachten 

In een eerste episode wordt geadviseerd een H. pylori-test te verrichten vóór de start van een PPI, als langdurig gebruik wordt verwacht.  

Persisterende of recidiverende maagklachten: 

  • Helicobacter pylori-eradicatiekuur: op basis van regionale afspraken kan de huisarts afwijken van de aanbevelingen van de NHG-Standaard over antibioticakeuze en behandelduur.  
  • Bij een eradicatiekuur voor Helicobacter pylori is esomeprazol het PPI van eerste keus geworden (in plaats van omeprazol).  
  • Controle op eradicatie van Helicobacter pylori wordt niet meer geadviseerd als de test is gedaan vanwege (persisterende/recidiverende) maagklachten en de klachten na eradicatie wegblijven.  

Beleid na een gastroscopie 

Domperidon heeft geen plaats meer als onderhoudsbehandeling omdat de effectiviteit niet goed is aangetoond, het gebruik off-label is en ernstige bijwerkingen kunnen optreden. Bij functionele oorzaak is een proefbehandeling met een lage dosis tricyclische antidepressiva (TCA) nieuw. Het effect van TCA is niet goed aangetoond, zodat de werkgroep duidelijke voorwaarden heeft geformuleerd voorafgaand aan deze proefbehandeling.  

Nieuwe bijwerkingen van PPI’s 

De enorme aantallen PPI-gebruikers (> 3 miljoen, van wie > 2 miljoen chronisch) baart zorgen. Dat komt mede omdat er aanwijzingen zijn voor weer nieuwe bijwerkingen zoals: kolonisatie met multiresistente bacteriën, vitamine B12-deficiëntie, ijzerdeficiëntie en nierschadeOm onnodig chronisch gebruik te voorkomen is het advies een protocol op te stellen waarin jaarlijks aan patiënten die geen indicatie (meer) hebben een afbouwstrategie wordt aangeboden 

NHG-Formularium 

In het NHG-Formularium vinden leden (snel vindbaar via de NHG-richtlijnenwebsite – inloggen nodigeen compacte samenvatting van het beleid en de verschillende stappenplannen. Er is een naslagfunctie beschikbaar naast een beslisondersteunende functie die net als in het huisartsinformatiesysteem via ICPC geraadpleegd kan worden. In het NHG-Formularium vindt u informatie over het beleid bij maagbescherming (preventie van maagcomplicatie), bij maagklachten en het beleid na een gastroscopie.

NHGDoc domein maagbescherming  

De behandelrichtlijn Preventie van maagcomplicaties door geneesmiddelgebruik wordt in NHGDoc opgenomen. Het domein maagbescherming is naar verwachting in april beschikbaar in NHGDoc onder het tabblad ‘maagbescherming’.  

E-learning en FTO-modules 

Ook is de PIN Maagklachten en preventie van maagcomplicaties door geneesmiddelgebruik verschenen. In deze e-learning is onder andere aandacht voor het adequaat toepassen van het stroomschema uit de NHG-Standaard Maagklachten en u leert bij welke patiëntkenmerken u alert dient te zijn op maagcomplicaties door geneesmiddelengebruik.  

Het Instituut Verantwoord Medicijngebruik heeft de FTO-materialen Maagklachten herzien.  

Thuisarts.nl 

De patiënteninformatie op Thuisarts.nl over Maagklachten is herzien en aangevuld met 3 nieuwe teksten: 

Twee situaties zijn vervallen: 

  • Ik heb refluxklachten  
  • Ik wil goed omgaan met mijn maagklachten  

Kennislacunes 

De kennislacunes van deze standaard zijn hier te vinden, samen met het lopend huisartsgeneeskundig onderzoek dat gerelateerd is aan het onderwerp van deze standaard.