U bent hier

Listeriose door vleeswaren

10 oktober, 2019

Begin oktober werd bekend dat er sinds 2017 twintig patiënten een Listeria-infectie hebben opgelopen, zo goed als zeker veroorzaakt door consumptie van vleeswaren. Door de media-aandacht voor dit onderwerp krijgen huisartsen een toenemend aantal vragen van ongeruste patiënten die mogelijk besmette vleesproducten hebben gegeten. Daarom informeren wij u over Listeriose en eventuele diagnostiek.

De lijst met mogelijk besmette producten is gepubliceerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Er is op dit moment een bron van Listeria-infecties geïdentificeerd, maar er is geen sprake van een duidelijk toegenomen aantal Listeria-infecties. Jaarlijks worden gemiddeld tachtig patiënten gemeld.

Risico op Listeriose

Listeria monocytogenes is een bacterie die vooral voorkomt in rauwe voeding en op producten die lang in de koelkast hebben gelegen. Besmetting van de mens vindt voornamelijk plaats via voedsel.Listeriose is een uitermate zeldzaam ziektebeeld en het risico hierop is klein. Ouderen, mensen met een lage weerstand en pasgeborenen lopen het grootste risico op een symptomatische infectie. Bij hen kan de ziekte een ernstig beloop hebben.

Klinisch beeld: klachten tot twee maanden na consumptie

Patiënten kunnen klachten ontwikkelen tot twee maanden na consumptie van besmet voedsel. Bij gezonde personen verloopt een Listeria-infectie vaak asymptomatisch of met milde griepachtige klachten. Een Listeria-infectie kan echter ook leiden tot sepsis of meningitis, vooral bij de risicogroepen.

Een aparte groep vormen de zwangere vrouwen. Bij hen verloopt een Listeria-infectie meestal asymptomatisch of geeft het eveneens een mild, griepachtig ziektebeeld. De infectie kan echter leiden tot spontane abortus, doodgeboorte, vroeggeboorte of ernstige neonatale ziekte. In zeldzame gevallen ontwikkelt zich een sepsis.

Diagnostiek

Diagnostiek is alleen mogelijk (ook voor zwangeren) wanneer er sprake is van een ziektebeeld passend bij een Listeria-infectie, patiënten fors ziek zijn én hoge koorts (T>38.5) hebben.

Het inzetten van diagnostiek indien er geen klachten zijn, is niet zinvol. Er is geen vroegdiagnostiek voorhanden voor Listeriose.

Bij klachten en koorts kan diagnostiek naar Listeria worden ingezet. Een kweek van bloed of liquor vindt plaats in de tweede lijn. Een feceskweek op Listeria is routinematig niet mogelijk en lijkt weinig zinvol vanwege het bestaan van dragerschap. De meer complexe diagnostiek zoals moleculaire detectie hoort niet bij het routinepakket voor fecesonderzoek. Listeria-antistofbepaling is in Nederland niet beschikbaar.

Behandeling door huisartsen

Voor huisartsen zal het in de huidige situatie neerkomen op het geruststellen van patiënten met vragen over een mogelijke Listeria-infectie. Als er sprake is van een fors zieke patiënt die ook hoge koorts (T>38.5) heeft, dan is beoordeling op zijn plaats om onder andere de mate van ziekzijn in te schatten. Indien diagnostiek naar Listeriose gewenst is, dan is overleg met de tweede lijn nodig.

Ter behandeling van een bewezen Listeria-infectie is intraveneuze antibiotica voor minimaal 10 dagen eerste keus. Profylactische behandeling voor Listeriose met antibiotica is niet zinvol.

Meldingsplicht

Listeriose is een meldingsplichtige ziekte groep C.

Bron: RIVM

Meer informatie