U bent hier

ABCDE-kaart voor huisartsen

De ABCDE-methodiek is een werkwijze waarbij hulp wordt verleend volgens het principe "treat first what kills first". Hieronder vindt u de link naar de meest recente versie van het ABCDE-kaartje.

Download de ABCDE-kaart> Download de ABCDE-Kaart (PDF).

Door Huisartsopleiding Nederland, NHG en SBOH is een geactualiseerde ABCDE-methode voor huisartsen ontwikkeld. Deze is in september 2016 herzien.

ABCDE-methodiek

De ABCDE-methodiek is een werkwijze waarbij hulp wordt verleend volgens het principe "treat first what kills first". Met andere woorden: eerst de primaire (levensbedreigende) en vervolgens de secundaire c.q. tertiaire (niet-direct dan wel niet-levensbedreigende) letsels en stoornissen. Deze handelswijze heeft belangrijke voordelen daar er - naast een duidelijke houvast - door het volgen van deze methodiek doorgaans alle letsels en stoornissen kunnen worden onderkend en behandeld. De ABCDE-methodiek is in 1976 ontwikkeld in Amerika en wordt wereldwijd toegepast. In Nederland werken SEH-afdelingen van ziekenhuizen, de ambulancezorgverlening, de brandweer en defensie al langere tijd met deze methodiek.

  • A – airway:  beoordeeld wordt of de lucht-/ademweg vrij is; zo nodig moet deze vrijgemaakt worden. CWK-controle
  • B – breathing:  zijn er symptomen van een bedreigde oxygenatie/gaswisseling? Is er een indruk van de zuurstofsaturatie? Is toediening van zuurstof nodig? Moet er beademing worden toegepast, al of niet met gebruik van hulpmiddelen?
  • C – circulation:  zijn er symptomen van een bedreigde circulatie? Wat zijn de eventuele oorzaken? Zijn er bloedingen?
  • D – disabilities: is er een bewustzijnsstoornis en/of andere acute neurologische symptomen? Bij de objectivering van storingen in het bewustzijn wordt gebruik gemaakt van de Glasgow Coma Scale.
  • E – exposure/environnement: is de lichaamstemperatuur gestoord en wat is daarvan de oorzaak? Hebben omgevingsfactoren daarop invloed gehad (zoals koud water bij dreigende verdrinking)?  Denk ook aan koolmonoxide / de omgeving van de patiënt.

De ABCDE-systematiek wordt toegepast in de ATLS (Advanced Trauma Life Support). Er is geen evidence dat de ATLS-training effect zou hebben op de overlevingskansen van slachtoffers, maar er is wel enige evidence dat ATLS-training de kennis verbetert van wat men moet doen in spoedsituaties. Zie ook Three decades (1978–2008) of Advanced Trauma Life Support (ATLS™) practice revised and evidence revisited, door Kjetil Søreide.

Inhoud ABCDE-kaart

Op de ABCDE-kaart (PDF) staat als eerste de Algemene benadering. De Algemene benadering houdt in dat allereerst de vraag beantwoord wordt of de situatie veilig is voor de hulpverlener, onmiddellijk gevolgd door de vraag of men al dan niet moet reanimeren.

  • Geen bewustzijn, geen ademhaling => reanimeren.
  • Wel ademhaling → ABCDE-methodiek toepassen.

De ABCDE-systematiek start met de primary assessment, waarin naar het toestandbeeld wordt gekeken. Pas na de re-assessment (conclusie en herbeoordeling ABCDE) komt de secondary assessment aan bod, die zich richt op de diagnose.

Op de ABCDE-kaart voor huisartsen (PDF) staan de interventies aangegeven die de huisarts kan verrichten. Bij het opstekken is er vanuit gegaan dat de basale vaardigheden bekend mogen worden verondersteld en heeft alleen die handelingen opgenomen die voor de acute bepaling belangrijk zijn. In het blauw staan de interventies aangegeven die alleen in de ambulance en op de SEH kunnen worden verricht. Deze interventies zijn van belang voor de aios tijdens hun klinische stage op de SEH. Bovendien kan informatie over de behandelmogelijkheden in gespecialiseerde settings de huisarts ondersteunen in de besluitvorming.

> Download de ABCDE-Kaart (PDF).

Meer informatie: 'ABCDE, wat kun je ermee?' (H&W, mei 2018).