Belangrijkste aandachtspunten
- De NHG-Behandelrichtlijn Dysmenorroe is komen te vervallen en is vervangen door de NHG-Standaard Dysmenorroe.
- Anamnese en lichamelijk onderzoek zijn belangrijke onderdelen om onderliggende oorzaken van dysmenorroe te herkennen.
- Pijnstillers en hormonale anticonceptie zijn gelijkwaardige eerste behandelopties bij dysmenorroe. Ook bij een vermoeden op endometriose, de meest voorkomende onderliggende oorzaak.
- Verwijs naar de gynaecoloog als de medicamenteuze behandeling na 3-6 maanden onvoldoende effect heeft.
Nieuwe standaard vervangt behandelrichtlijn
Dysmenorroe is een van de meest voorkomende gynaecologische klachten in de huisartsenpraktijk. De nieuwe NHG‑Standaard Dysmenorroe vervangt de eerdere behandelrichtlijn en biedt duidelijke handvatten voor het herkennen van onderliggende oorzaken via anamnese en gynaecologisch onderzoek. Secundaire dysmenorroe, waarbij een aantoonbare onderliggende oorzaak aanwezig is, blijft een diagnostische uitdaging. De diagnose endometriose wordt vaak pas na jaren vastgesteld.
Belang van anamnese en gynaecologisch onderzoek
Een zorgvuldige anamnese en eventueel gynaecologisch onderzoek zijn essentieel om oorzaken van dysmenorroe te herkennen. Omdat secundaire dysmenorroe vaak lastig te herkennen is, kun je deze stappen over meerdere consulten spreiden. Endometriose is de meest voorkomende oorzaak van secundaire dysmenorroe; adenomyose komt ook voor, maar de prevalentie is onbekend. Een transvaginale echo sluit deze aandoeningen niet altijd uit, maar bij andere oorzaken zoals myomen of ovariumpathologie kan echoscopie of onderzoek door de gynaecoloog wel waardevol zijn.
Behandeling en wanneer verwijzen
Pijnmedicatie en hormonale anticonceptie zijn gelijkwaardige behandelopties, ongeacht een vermoeden op endometriose of adenomyose. Combinatiebehandeling is ook mogelijk en de keuze wordt bij voorkeur samen met de patiënt gemaakt, bijvoorbeeld met behulp van de nieuwe keuzekaart. Verwijs naar de gynaecoloog als de klachten ondanks medicamenteuze behandeling na 3 tot 6 maanden onvoldoende verbeteren.
NHG-Standaard aangeboden aan minister
Op 22 april werd de nieuwe NHG-Standaard Dysmenorroe aangeboden aan minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Met deze standaard wil het NHG bijdragen aan eerdere herkenning en betere zorg voor vrouwen met hevige menstruatiepijn, de meest voorkomende gynaecologische klacht in de spreekkamer van de huisarts.
Gerelateerde NHG-producten
Dysmenorroe is een van de meest voorkomende gynaecologische klachten bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd waarvoor zij bij de huisarts komen. In deze e-learning leer je meer over de anamnese en diagnostiek bij deze klacht. Ook leer je onderscheid te maken tussen primaire en secundaire dysmenorroe en wanneer je een medicamenteuze behandeling inzet.
De nieuwe Keuzekaart ‘Ik heb veel pijn als ik ongesteld ben. Wat kan helpen?’ helpt je bij de voorlichting en de keuze tussen pijnstillers en een hormonale anticonceptiemethode te bespreken. Je vindt de keuzekaart op Thuisarts. Gebruik de keuzekaart als niet-medicamenteuze opties, zoals warmte, bij een pijnlijke menstruatie niet voldoende hebben geholpen.
Eind juni 2026 komt de update van de medicatieadviezen beschikbaar in het NHG-Formularium.
In de laatste H&W Podcast waren werkgroepleden Iris Ketel en Annemiek Nap te gast om te vertellen over de belangrijkste kernpunten uit de NHG-Standaard Dysmenorroe.
De Thuisarts-tekst Ik heb veel pijn als ik ongesteld ben | Thuisarts is aangepast aan de vernieuwde richtlijn. Met daarbij een nieuwe keuzekaart die de patiënt en huisarts kan helpen om samen een behandeling te kiezen: pijnstillers of een middel met hormonen. Of beide.
