U bent hier

Parkinsonismen

Parkinsonismen is een verzamelnaam voor ziektebeelden die gekenmerkt worden door bewegingsarmoede in combinatie met balansstoornissen en/of tremoren en/of rigiditeit. De ziekte van Parkinson (niet besproken in deze brochure) is het meest voorkomende parkinsonisme.

In deze brochure komen vier parkinsonismen aan de orde:

  • Progressieve supranucleaire parese (PSP);
  • Multisysteematrofie (MSA);
  • Corticobasale degeneratie (CBD);
  • Vasculair parkinsonisme.


Bij deze zeldzame parkinsonismen komen nog extra symptomen voor, waardoor vaak gesproken wordt van atypisch parkinsonisme of Parkinson-plus:

  • PSP: Kenmerkend voor PSP zijn parkinsonverschijnselen in combinatie met oogbewegingsstoornissen (vooral in verticale richting), vallen en neuropsychiatrische symptomen. Slikstoornissen, een geknepen zachte spraak, karakterveranderingen en geheugenproblemen komen vroeg in het ziekteproces voor. De gemiddelde levensverwachting is 5-12 jaar.
  • MSA: Naast parkinsonverschijnselen zijn piramidale, cerebellaire en vroeg optredende autonome dysfunctie (orthostatische hypotensie, blaasfunctiestoornissen, erectiestoornissen) kenmerkend voor MSA. Vroeg in het ziekteproces is er sprake van slikstoornissen en ademhalingsproblemen (stridor, slaapapneu). Er zijn twee subvormen: MSA-P, waarbij de parkinsonverschijnselen op de voorgrond staan, en MSA-C, met voornamelijk cerebellaire verschijnselen. De gemiddelde levensverwachting is 5-9 jaar.
  • CBD: Bij CBD blijven de verschijnselen gedurende een lange tijd beperkt tot één kant, waarbij de patiënt één ledemaat niet goed kan gebruiken door apraxie, dystonie en corticale uitvalsverschijnselen. Daarnaast komen progressieve spraakstoornissen en slikproblemen voor, evenals oogbewegingsstoornissen, neuropsychiatrische stoornissen en cognitieve problemen.
  • Vasculair parkinsonisme: Bij vasculair parkinsonisme is er sprake van een combinatie van parkinsonverschijnselen met een voorgeschiedenis van TIA/CVA.

De behandeling is ondersteunend, er zijn geen curatieve behandelingen.

  • Een parkinsonverpleegkundige kan ondersteuning bieden.
  • Veel informatie is te vinden bij de Parkinson Vereniging.
  • De meeste patiënten reageren slecht of niet op levodopa.
  • Maak een duidelijk plan voor noodgevallen, zoals een acuut ernstige stridor en verstikking door verslikken of niet kunnen wegslikken van slijm.
  • Infecties kunnen zeer snel fulminant verlopen. Het kan zinvol zijn dat de patiënt antibiotica en prednison thuis op voorraad heeft.
  • Bespreek de wensen met betrekking tot reanimatie en opname in ziekenhuis/verpleeghuis tijdig met de patiënt en diens naasten.

De brochure “Informatie voor de huisarts over Parkinsonismen” is ontwikkeld in het kader van een projectsubsidie van het Innovatiefonds Zorgverzekeraars. De brochure kwam tot stand door een samenwerking van de Parkinson Vereniging, de Vereniging Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties (VSOP)  en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).