Belangrijkste aandachtspunten 

Vermijd fysiek contact bij een vermoeden van een infectie door ebola- of marburgvirus. Instrueer de patiënt om thuis te blijven en voer een telefonisch consult ter vervanging van een fysiek contact.  

Indien een patiënt met een vermoeden van een infectie door ebola- of marburgvirus zich onaangekondigd meldt bij de huisartsenpraktijk:  

  • Houd tenminste 1,5 meter afstand.  
  • Plaats de patiënt zo spoedig mogelijk apart 
    • in een ruimte met een telefoon 
    • met een  chirurgisch mondneusmasker op 

Overleg hierna direct met een internist-infectioloog van een virale hemorragische koorts-behandelcentrum én met een arts infectieziektebestrijding van de GGD. 

Voor uitgebreidere adviezen, zie: ‘Hoe te handelen bij een vermoeden van ebola- of marburgkoorts’.  

Wanneer vermoeden van virale hemorragische koorts door ebola of marburgvirus?

In de huisartsenpraktijk zal de diagnose virale hemorragische koorts door ebola- of marburgvirus niet met zekerheid gesteld kunnen worden en zal het blijven bij een vermoeden van deze infecties, veelal op basis van een reisgeschiedenis.

In de LCI-richtlijn Virale hemorragische koorts wordt een vermoedelijke casus gedefinieerd aan de hand van zowel klinische als epidemiologische criteria:

  • Klinische criteria zijn: koorts òf hemorragische manifestaties (zie ‘Klinisch beeld’).   
  • Epidemiologische criteria zijn:  
    • een reis naar een gebied, in de afgelopen 21 dagen, waar virale hemorragische koorts -gevallen bekend zijn of vermoedelijk hebben plaatsgevonden 

Òf:

  • indien er sprake is van een blootstelling aan een waarschijnlijk òf bevestigd geval van virale hemorragische koorts. 

Hoe te handelen bij een vermoeden van ebola of marburgvirusinfectie?

  • Vermijd fysiek contact met een patiënt met vermoeden van virale hemorragische koorts en laat de patiënt niet naar de praktijk komen.  
  • Voer een telefonisch consult, ter vervanging van een fysiek consult, om een inschatting te krijgen over het klinisch beeld en details over reisgeschiedenis en eventuele risicocontacten. Zie ook: Stroomschema voor ebola- en marburgcasuïstiek | LCI-richtlijnen 
  • Overleg bij vermoeden van virale hemorragische koorts direct met een internist-infectioloog van het dichtstbijzijnde behandelcentrum voor virale hemorragische koorts (zie hieronder) én (dienstdoende) GGD-arts infectieziektebestrijding. 
  • Indien een patiënt zich onaangekondigd meldt bij de huisartsenpraktijk, zie Infectiepreventiemaatregelen 

Infectiepreventiemaatregelen

Indien een patiënt met een vermoeden van een infectie door ebola- of marburgvirus zich onaangekondigd meldt bij de huisartsenpraktijk, vermijd fysiek contact:

  • Houd tenminste 1,5 meter afstand  
  • Plaats de patiënt zo spoedig mogelijk apart 
    • in een ruimte met een telefoon (zodat je nog kunt communiceren) 
    • met een  chirurgisch mondneusmasker op 

Indien fysiek contact in de eerste lijn tussen een zorgverlener en een patiënt met vermoeden van virale hemorragische koorts onvermijdelijk is:

Gebruik dan een volledige set persoonlijke beschermingsmiddelen. Bij een vermoeden van virale hemorragische koorts betreft dit:

  • dubbele handschoenen
  • Oogbescherming (beschermende bril)
  • een FFP2-ademhalingsbeschermingsmasker (zonder uitademingsventiel)
  • beschermende kleding met lange mouwen met daarover heen een halterschort en, indien voorradig, een muts en overschoenen. Zorg dat het lichaam/de huid van de zorgverlener volledig bedekt is.

Overleg GGD & meldingsplicht

Virale hemorragische koorts is een meldingsplichtige ziekte groep A en moet reeds bij het vermoeden van de ziekte gemeld worden aan de GGD.

Het nummer van je regionale GGD is te vinden op: www.ggd.nl of https://lci.rivm.nl/contact.  

  • Overleg na afloop van het consult op de praktijk met de GGD-arts infectieziektenbestrijding over het te volgen beleid betreffende de zorgverlener die het consult heeft gedaan en eventuele andere aanwezigen die contact hebben gehad met de patiënt.
  • Overleg tevens over reiniging en desinfectie van de ruimte en het gebruikte instrumentarium en afvoer van afval.

Behandelcentra virale hemorragische koorts 

Diagnostiek, behandeling, isolatie en verpleging van een patiënt met (vermoeden van) virale hemorragische koorts vindt plaats in een specifiek behandelcentrum waar uitgebreide infectiepreventieve maatregelen kunnen worden genomen, die beschreven staan in de WIP-richtlijn Virale hemorragische koortsen.  

In Nederland zijn de volgende 5 centra aangewezen voor de opvang en fysieke triage van VHK-patiënten: Erasmus MC, LUMC, UMCU, UMCG en Radboudumc.  

Momenteel zijn alleen het Radboudumc (bereikbaar op 024-3655709) en LUMC beschikbaar voor opname van deze specifieke patiënten.  

Transport

Als bij een patiënt met vermoeden van virale hemorragische koorts vervoer per ambulance naar een ziekenhuis nodig is, stem dan af wie de ambulance bestelt (internist-infectioloog of huisarts). Meld expliciet aan de meldkamer dat er sprake is van een vermoeden van virale hemorragische koorts door ebola- of marburgvirus. Er zal een gespecialiseerd ambulanceteam ingeschakeld worden wat gepaard gaat met aanzienlijk langere wachttijd dan gebruikelijk.

Klinisch beeld

De incubatietijd van ebola- of marburgvirus is 2 tot 21 dagen (gemiddeld 9-10 dagen).

Besmetting met het ebola- of marburgvirus veroorzaakt meestal acuut ontstane koorts, hoofdpijn, spierpijn en malaise. Later in de tijd ontstaat vaak ook braken en diarree en soms in een daaropvolgend stadium de zogenaamde hemorragische manifestaties, zoals neusbloedingen, tandvleesbloedingen, petechiën of hematomen.

Verwekker

  • Het ebola- en het marburgvirus zijn filovirussen en veroorzaken bij de mens virale hemorragische koorts. Vleermuizen zijn het reservoir.
  • Er zijn ook diverse andere virussen die het beeld van virale hemorragische koorts kunnen veroorzaken, zoals lassavirus of Krim Congovirus.

Besmettelijkheid

Het ebolavirus en het marburgvirus worden overgedragen via direct contact met besmettelijke patiënten of dieren (apen, vleermuizen of muizen) of hun lichaamsvloeistoffen.

Patiënten zijn besmettelijk vanaf het moment dat zij ziek zijn. De besmettelijkheid is het hoogst in de laatste stadia van de ziekte, wanneer er ook bloedingen optreden èn na het overlijden van een patiënt.

Risicogroepen

De volgende groepen hebben een verhoogde kans op infectie met ebola- of marburgvirus:

  • Personen die onbeschermd contact hebben gehad met bloed of andere lichaamsmaterialen of -vloeistoffen van (overleden) personen of dieren die (waarschijnlijk) besmet zijn.  
  • Personen die in contact zijn geweest met apen en vleermuizen in gebieden waar het ebola- of marburgvirus circuleert.  
  • Zie ook: Stroomschema voor ebola- en marburgcasuïstiek | LCI-richtlijnen 

Totstandkoming 

De adviezen over omgaan met een patiënt met vermoeden van virale hemorragische koorts in de huisartsenpraktijk zijn gebaseerd op informatie van het RIVM, de WIP-richtlijn Virale hemorragische koortsen [ZKH] | RIVM èn de NHG-Richtlijn Infectiepreventie in de huisartsen- en verloskundigenpraktijk.

Zie daarnaast de aanvullende informatie over virale hemorragische koorts hieronder.  

Bronnen en aanvullende informatie