U bent hier

Mazelen en Oekraïense vluchtelingen

In Nederland zijn inmiddels duizenden vluchtelingen uit Oekraïne gearriveerd. Door deze vluchtelingenstroom ontstaan er diverse infectieziekterisico’s, zoals mazelen. 

Belangrijkste aandachtspunten 

  • Houd rekening met een verhoogde kans op mazelen (bijvoorbeeld bij ongevaccineerde kinderen met exantheem).

--- 

Hieronder leest u achtergrondinformatie over mazelen.

Vaccinatiegraad is laag  

In Oekraïne is de vaccinatiegraad voor 2 doses BMR laag (82%) en is mazelen endemisch.  

Vaccinatieschema 

In Nederland krijgen kinderen in het kader van het rijksvaccinatieprogramma (RVP) de BMR-vaccinatie toegediend op 14 maanden en 9 jaar (zie: Rijksvaccinatieprogramma.nl).  

Kinderen tussen de 6 en 14 maanden die een reëel risico lopen op mazeleninfectie komen in aanmerking voor een vervroegde BMR-vaccinatie. Voorbeelden van een reëel risico zijn: 

 

Oekraïense kinderen jonger dan 1 jaar kunnen, vanaf 9 maanden, een vervroegde extra BMR-vaccinatie (BMR0) krijgen. Zij krijgen dan later een reguliere BMR-vaccinatie (vanaf 1 jaar) toegediend. 

Verwekker

Mazelen wordt veroorzaakt door het mazelenvirus. De incubatieperiode van expositie tot begin van de prodromale fase duurt 7 tot 14 dagen (gemiddeld 10 dagen). De incubatieperiode van expositie tot begin van het exantheem bedraagt 7 tot 18 dagen (gemiddeld 14 dagen).  

Klinisch beeld  

Asymptomatisch beloop van mazelen komt bij niet-immune mensen niet voor. Het verloop van mazelen gebeurt in 2 fasen: de prodromale fase, gevolgd door de exanthemateuze fase. 

  • Prodromale fase: De ziekte begint plotseling met algemene malaise, koorts, conjunctivitis, verkoudheid en hoesten. De koorts neemt in de loop van 2 tot 3 dagen geleidelijk toe tot meer dan 39°C. Aan het einde van de prodromale fase, net voor het ontstaan van het exantheem, kunnen bij 30% van de patiënten Koplikse vlekjes (kleine witte vlekjes op het mondslijmvlies) ontstaan die pathognomonisch zijn voor mazelen. Ze verdwijnen binnen enkele dagen. 

  • Exanthemateuze fase: 3-7 dagen na ontstaan van de klachten ontwikkelt zich een gegeneraliseerd grofvlekkig exantheem dat ruw aanvoelt (als schuurpapier). Het begint achter de oren en langs de haargrens en breidt zich in 3 dagen uit via gezicht, nek, borst, romp naar de ledematen. Na enkele dagen verbleekt het weer. In totaal duurt deze exanthemateuze fase meestal 7-10 dagen. 

 De meest voorkomende complicaties zijn: 

  • otitis media (5-10% van de mazelenpatiënten) 
  • laryngotracheobronchitis (5-10% van de mazelenpatiënten) 
  • bronchiolitis (5-10% van de mazelenpatiënten) 
  • pneumonie (1-5% van de mazelenpatiënten). Longontsteking kan veroorzaakt worden door het mazelenvirus zelf of door een bacteriële superinfectie. 
  • encefalitis (0,1% van de mazelenpatiënten).  

Transmissie 

Mazelen is 1 van de meest besmettelijke infectieziekten Het mazelenvirus kan enkele uren in druppeltjes in de lucht overleven. Besmetting tijdens kortdurende expositie (bijvoorbeeld in de wachtruimte van een huisartsenpraktijk) is beschreven. 

De besmettelijke periode is 4 dagen vóór tot 4 dagen na het begin van het exantheem.  

Diagnostiek 

Diagnostiek kan worden gedaan door middel van PCR op een keeluitstrijk of in urine, mits de diagnostiek kort na het ontstaan van de huiduitslag wordt ingezet (bij voorkeur <3 dagen). Indien diagnostiek later wordt ingezet, dan wordt ook serologie geadviseerd (IgM in serum). 

Deze diagnostiek wordt maar in enkele gespecialiseerde laboratoria in Nederland uitgevoerd.  

Meldplicht 

Mazelen is een meldingsplichtige ziekte B2. Als mazelen wordt vastgesteld, dient dit gemeld te worden bij de GGD. Zij voeren contactonderzoek uit. 

Meer informatie vindt u in de LCI richtlijn mazelen (rivm.nl).