U bent hier

Digitale ggz in de huisartsenpraktijk

Onder e-health verstaan we elke vorm van digitaal ondersteund contact tussen huisarts en patiënt. Bij ggz gaat het dan vooral om digitale, online hulpprogramma’s die patiënten via internet zelfstandig of onder begeleiding van een zorgverlener kunnen doorlopen. Veel van deze programma’s zijn gebaseerd op cognitieve gedragstherapie en problem solving therapy die oorspronkelijk zijn ontwikkeld en gevalideerd voor de tweede lijn. Maar wat houdt goede e-health in de eerste lijn eigenlijk in?

De mogelijkheden tot dusver

E-health speelt vooral een rol bij zelfzorg, bij digitaal contact met de patiënt en bij de eigenlijke behandeling. Bij dit laatste hebben begeleide of ‘blended’ online interventies meestal betere resultaten. Met andere woorden: zorgverlener en patiënt werken samen aan het programma en informeren elkaar over de voortgang. De meeste ggz-programma’s richten zich op depressie, angststoornissen, stress en problematisch alcoholgebruik, en dan vooral de milde vormen daarvan. Ook digitale klachtenexploratie is mogelijk, bijvoorbeeld met  behulp van apps waarmee je gemakkelijk een 4DKL kunt afnemen. Voor diagnostiek en monitoring zijn er vooralsnog minder mogelijkheden, maar wel bestaan er diverse zelftests. Daarvan is echter niet altijd helder of en hoe deze zijn gevalideerd.

Voorlichtingswebsites over psychische problematiek

Goede e-health in de praktijk

Wat zijn verstandige keuzes als een huisartsenpraktijk e-health wil aanbieden of als de patiënt daarom vraagt? Er bestaat geen goedkeuringsstempel voor e-health-oplossingen, maar gezond verstand en opgedane ervaringen helpen ons wel op weg.

  • Werkzaamheid: online interventies moeten bijdragen aan de behandelingsdoelstellingen en aansluiten bij de richtlijnen van de beroepsgroep, waaronder de NHG-Standaarden.
  • Stepped care en ‘blenden’: e-health-oplossingen moeten optimaal aansluiten bij het stepped-care-model zoals in de ggz is aanbevolen. Online interventies onder begeleiding van een zorgprofessional hebben veelal de voorkeur.
  • Toegankelijkheid en gebruiksgemak: online interventies zijn tot nu toe vooral geschikt voor hogeropgeleiden; het is belangrijk dat ze ook toegankelijk worden voor andere doelgroepen.
  • Transparantie aanbod en aanbieder: de onderbouwing van het aanbod en de deskundigheid van de aanbieders van e-health moeten transparant zijn (vermelding van bronnen, methodiek en financieringswijze).
  • Terugkoppeling naar huisarts/poh: de in een online programma bijgehouden gegevens moeten eenvoudig via het HIS of KIS kunnen worden teruggekoppeld naar de huisarts/poh.
  • Waarborg van privacy: e-health-aanbieders moeten uiterst voorzichtig omgaan met de door de patiënt geregistreerde gegevens; ook de wijze waarop dit gebeurt moet transparant zijn.

Op Thuisarts.nl genoemde online-programma’s

  • Mentaalvitaal.nl: portal over psychische gezondheid met onder andere een zelftest depressie en verwijzing naar andere programma’s.
  • Kleurjeleven.nl: zelfhulpprogramma ter vermindering van depressieve klachten, met of zonder begeleiding door pog-ggz (huisartsenzorg) of psycholoog (generalistische basis-ggz).
  • Psyfit.nl: zelfhulpprogramma om de mentale fitheid te verbeteren.
  • Rouwverwerking.mirro.nl en burnout.mirro.nl: zelfhulpprogramma’s.
  • Drinktest.nl: anonieme zelftest met advies op maat over alcoholgebruik.
  • Minderdrinken.nl: gratis en anoniem zelfhulpprogramma om alcoholgebruik te minderen.

Verdere invoering

Het Trimbos instituut deed onderzoek naar de knelpunten bij een bredere invoering van e-health bij de door de huisarts verleende ggz. De diverse betrokken beroepsverenigingen werken nu aan het wegnemen van enkele belemmeringen. Daartoe worden diverse e-health-mogelijkheden in kaart gebracht, compleet met de kwaliteit en inzetbaarheid daarvan. Doel is het bieden van zorg op maat, afgestemd op de wensen en behoeften van de patiënt: online, offline of in een combinatie daarvan.

Zie voor meer informatie de dossiers e-health of ggz op deze website, informatie over e-health in de ggz op www.trimbos.nl, of de langere versie van dit artikel op HAweb (alleen voor leden). Reageren? Neem contact op met Freke Zuure.

Dit artikel verscheen eerder in Huisarts & Wetenschap mei 2015.