U bent hier

NHG-Standaard Maagklachten aangepast op beschikbare H2-antagonisten

12 oktober, 2021

Na een periode van grondstofvervuiling en leveringsproblemen zijn medio 2021 de H2-antagonisten ranitidine en nizatidine definitief uit de handel genomen. Beide middelen zijn verwijderd uit de NHG-Standaard Maagklachten.

Ranitidine en nizatidine hadden een plaats als tweede stap in het ‘step-up’-beleid bij een eerste episode van maagklachten: start met een antacidum of mucosaprotectivum (stap 1), bij onvoldoende effect gevolgd door een H2-antagonist (stap 2), bij onvoldoende effect gevolgd door een PPI (stap 3).

Momenteel zijn er nog 2 H2-antagonisten in Nederland geregistreerd: famotidine en cimetidine (beide wisselend leverbaar). Qua effectiviteit zijn beide middelen gelijkwaardig.

Belang van ‘step-up’-beleid

Ondanks de leveringsproblemen van de overgebleven H2-antagonisten is het van belang het ‘step-up’-beleid te blijven volgen en stap 2 niet over te slaan.

De voordelen van H2-antagonisten:

  • H2-antagonisten zijn aangetoond effectief.
  • H2-antagonisten lenen zich door de kortere halfwaardetijd veel beter voor ‘zo nodig’-gebruik dan PPI’s (die vanwege het reboundeffect juist aanzetten tot chronisch gebruik).
  • Bij persisterende klachten is een H. pylori-test geïndiceerd; bij een H2-antagonist kan deze test al worden uitgevoerd na 1 dag staken van de medicatie, terwijl bij gebruik van een PPI de medicatie 2 weken van tevoren moet worden gestaakt.
    Het advies om de H. pylori-status te bepalen voorafgaand aan een mogelijk langdurig PPI-gebruik kan beter opgevolgd worden als bij klachten niet meteen een PPI wordt voorgeschreven, maar eerst een H2-antagonist.


Een adequate behandeling van de maagklachten is uiteraard het primaire doel van het 'step-up'-beleid. Daarnaast is een belangrijk doel van dit beleid dat het aantal patiënten dat langdurig PPI's gebruikt, afneemt.

Aanpassing standaard en e-learning

In de NHG-Standaard Maagklachten is naast famotidine ook cimetidine (met inachtneming van contra-indicaties) weer opgenomen en zijn de niet meer leverbare H2-antagonisten verwijderd.

De aanpassing van de standaard is doorgevoerd in de NHG E-learning Maagklachten.