Niet-traumatische knieklachten

• Pijn: lokalisatie, duur en beloop.
• Ochtendstijfheid, startpijn.
• Zwelling.
• Slotverschijnselen, bewegingsbeperkingen van de knie.
• Omstandigheden die de klachten verergeren of verminderen.
• Relatie met (beroeps)werkzaamheden.
• Functiebeperkingen en belemmeringen in het dagelijks leven; zelfzorg.

• Inspectie (staand):

• standsafwijkingen, asymmetrie;
• atrofie van de m. quadriceps;
• zwelling: lokaal of diffuus, ventraal of dorsaal;
• verbreding van het gewricht.

• Inspectie, palpatie en bewegingsonderzoek (in rugligging):

• roodheid en temperatuur van de knie;
• ballottement van de patella;
• drukpijn gewrichtsspleet, patella en tuberositas tibiae;
• zwelling palpabel in de knieholte;
• actieve en passieve flexie en extensie;
• crepitaties bij bewegingsonderzoek;
• rotaties heup.

Voor het vaststellen of uitsluiten van knieartrose of andere veelvoorkomende knieaandoeningenis beeldvormend onderzoek niet geïndiceerd.

Overweeg de volgende diagnosen:

• Knieartrose: leeftijd > 45 jaar, aan activiteiten gerelateerde kniepijn en geen of kortdurende (< 30 minuten) ochtendstijfheid.
• Patellofemorale pijnsyndroom: pijn op, achter of rond de patella zonder aanwijzingen voor andere aandoeningen.
• Bursitis prepatellaris: fluctuerende, prepatellair gelokaliseerde zwelling, al dan niet rood of pijnlijk.
• Iliotibiale bandsyndroom: pijn ter hoogte van de laterale femurcondyl tijdens of na het sporten.
• Jumper’s knee: pijn ter hoogte van de patellapees, vooral na belasting zoals springen. Drukpijn op de onder- of bovenrand van de patella of tuberositas tibiae.
• Ziekte van Osgood-Schlatter: pijn tijdens of na sporten, (druk)pijnlijke zwelling ter hoogte van tuberositas tibiae, veelal unilateraal.

Voorlichting en advies

• Adviseer regelmatige en voldoende intensieve lichaamsbeweging (ten minste een half uur per dag matig intensief bewegen).
• Adviseer bij BMI ≥ 25 kg/m2 gewichtsreductie.

Niet-medicamenteuze behandeling

• Bespreek de mogelijkheid van een oefenprogramma onder begeleiding van een fysiotherapeut als het de patiënt niet lukt voldoende te bewegen.
• Overweeg hulpmiddelen zoals een wandelstok (aan de gezonde zijde) of rollator bij klachten door activiteiten uit het dagelijkse leven.

Medicamenteuze behandeling

• Zie voor pijnbestrijding de NHG-Standaard Pijn.
• Bespreek intra-articulaire corticosteroïdeninjecties als optie bij tussentijdse verergering of bij onvoldoende pijnvermindering met analgetica. Geef aan dat het effect meestal kortdurend is (< 3 weken) en dat er soms bijwerkingen kunnen optreden. Geef 4 mg bètamethason of 20 tot 40 mg triamcinolonacetonide, maximaal 4 keer per jaar met een interval van minimaal 6 weken.

Controles en verwijzing

• Evalueer het effect van adviezen en niet-medicamenteuze behandeling na drie maanden en van medicamenteuze adviezen na een tot twee weken.
• Als klachten samenhangen met het werk: verwijs naar de bedrijfsarts.
• Bij slotverschijnselen: overweeg verwijzing naar de orthopeed voor artroscopische interventie.
• Als ernstige klachten en belemmeringen in functioneren persisteren ondanks maximale conservatieve behandeling: verwijs naar de orthopeed voor het bespreken van de mogelijkheid van een knievervangende operatie.

Voorlichting en advies

De huisarts geeft informatie over de aard en het beloop van de aandoening en geeft de onderstaande adviezen:

• verminder pijnuitlokkende (sport)activiteiten gedurende een tot twee maanden;
• bedenk bewegingsalternatieven, bijvoorbeeld zwemmen of fietsen;
• leg uit dat bewegen met pijn aan de knie geen kwaad kan;
• adviseer de (sport)activiteiten weer geleidelijk op te voeren als de klachten zijn verminderd;
• adviseer bij pijn en roodheid door bursitis prepatellaris de knie gedurende een tot twee weken zo min mogelijk te belasten;
• leg uit dat bij de ziekte van Osgood-Schlatter pijnklachten meestal over gaan na de groeispurt, maar dat zwelling langdurig kan blijven bestaan.

Niet-medicamenteuze behandeling

• Overweeg bij het patellofemorale pijnsyndroom oefentherapie.
• Overweeg bij een functioneel storende, niet-bacterieel ontstoken bursa prepatellaris aspiratie van de inhoud.

Medicamenteuze behandeling

Zie voor pijnbestrijding de NHG-Standaard Pijn.

Controles

Vraag de patiënt na vier tot zes weken contact op te nemen als de klachten onvoldoende verbeterd zijn.

Verwijzing

• Overweeg verwijzing naar een (sport)fysiotherapeut voor adviezen en begeleiding.
• Verwijs bij werkgerelateerde klachten naar de bedrijfsarts.