U bent hier

NHG-Formularium: overzicht wijzigingen

Drie maal per jaar wordt een geactualiseerde versie van het NHG-Formularium uitgegeven. De nieuwe inhoud is ook te bekijken via de app NHG-Rx. Op deze pagina wordt per versie beschreven welke wijzigingen hierin zijn opgenomen.

De eerstvolgende geplande versie volgt naar verwachting in maart 2019

Versie november 2018

Naar aanleiding van de herziening van de Behandelrichtlijn Fenomeen van Raynaud is het formularium aangepast. Bij aanhoudende ernstige klachten van het fenomeen van Raynaud is een proefbehandeling met nifedipine te overwegen. Nifedipine kan dagelijks gebruikt worden, maar ook intermitterend.

Naar aanleiding van de herziening (10 dec '18) van de Behandelrichtlijn Bursitis olecrani is het formularium aangepast. Bursa-aspiratie gevolgd door injectie met corticosteroïden wordt niet langer aanbevolen.

Naar aanleiding van de herziening (17 dec '18) van de Behandelrichtlijn Infectieuze balanitis (patiënten >12 jaar) is het formularium aangepast. Er zijn therapieschema’s toegevoegd voor de behandeling van balanitis door aerobe en anaerobe bacteriën.

Naar aanleiding van de herziening van de Behandelrichtlijn Waterpokken is er een therapieschema toegevoegd voor de behandeling van waterpokken bij adolescenten en volwassenen en voor preventieve vaccinatie van niet zwangere seronegatieve personen >12 jaar na een risicocontact.

Kleinere wijzigingen:

  • Bij de indicatie migraine is bij onvoldoende effect van, of contra-indicatie voor bètablokkers, de preventieve behandeling van migraine nu een verwijsindicatie. Toepassing van valproïnezuur, topiramaat of TCA’s voor preventieve behandeling van migraine door de huisarts wordt niet langer aanbevolen.
  • Bij de indicatie diabetes mellitus zijn voorschriften voor glucagon-like peptide-1 (GLP1)-receptoragonisten toegevoegd nu deze ook door de huisarts gestart mogen worden.
  • De indicatie tetanusprofylaxe is aangepast, omdat de voorkeur voor DTP ten opzichte van een los tetanusvaccin nu alleen nog geldt voor zwangeren (wordt alleen voor deze groep vergoed). Er zijn 2 therapieschema’s gemaakt (leeftijd < en ≥ 20 jaar) om de bruikbaarheid te vergroten.
  • Naar aanleiding van het niet meer beschikbaar zijn van bacitracine/colistine/hydrocortison oordruppels, 500 IE/250000 IE/10 mg /ml, in de indicatie OMA bij kinderen aangepast.
  • In verband met de terugroepactie van valsartan is er een advies voor omzetting in equivalente doseringen van andere RAS-remmers toegevoegd aan de farmacotherapeutische toelichting bij de indicatie CVRM. Voorschriften met candesartan zijn toegevoegd als alternatief AII-antagonisten.

Versie juni 2018

Naar aanleiding van de partiële herziening van de NHG-Standaard Diabetes Mellitus type 2 is het medicamenteuze stappenplan in het formularium geactualiseerd. In stap 3B en 4C is er op indicatie een beperkte plaats voor de DPP-4-remmers en de GLP-1-receptoragonisten als gebruik van insuline niet gewenst is. Ook de behandeling van een acute hypoglykemie bij patiënt buiten bewustzijn met intraveneus glucose is gewijzigd.

Naar aanleiding van de partiële herziening van de NHG-Standaard Pijn is het formularium aangepast. De aanbevelingen voor het gebruik van opioïden bij (chronische) pijn zijn aangescherpt om overmatig gebruik door gewenning en afhankelijk te voorkomen.

Naar aanleiding van het verschijnen van de NHG-Standaard Chronische nierschade is het formularium aangepast bij de indicatie Cardiovasculair Risicomanagement (CVRM). Dit heeft vooral gevolgen voor de manier van schatten van het tien-jaarsrisico op hart- en vaatziekten. Het therapieschema is onveranderd gebleven.

Naar aanleiding van het vervangen van de Farmacotherapeutische richtlijn Wintertenen/Perniones door de herziene NHG-Behandelrichtlijn Perniones (wintertenen/ winterhanden) is deze indicatie herzien. Het voorschrift voor de calciumantagonist nifedipine is daarbij vervallen omdat in de nieuwe Behandelrichtlijn geneesmiddelen (lokaal of oraal) in de regel niet worden geadviseerd omdat van geen enkel geneesmiddel effectiviteit is aangetoond.

De algemene tekst van de indicatie Beroerte is aangepast in verband met de herziening van de NHG-Standaard Beroerte. Daarnaast is het stappenplan voor trombocytenaggregatieremming gewijzigd, monotherapie met clopidogrel of acetylsalicylzuur en dipyridamol zijn nu gelijkwaardige opties voor TIA of herseninfarct zonder cardiale emboliebron, zie indicatie CVRM.

Nog een aantal kleine wijzigingen:

  • Bij de indicatie fractuurpreventie bij het therapieschema fractuurpreventie met vitamine D en calcium zijn als nieuwe voorschriften opgenomen: de (drank)ampul colecalciferol 25.000 IE/ml, 1 ml (eenmaal per maand 1 ampul), de (drank)ampul 100.000 IE/ml, 1 ml (eenmaal per 4 maanden 1 ampul) en de capsule 5600IE (eenmaal per week 1 caps.) en de capsule 100.000 IE (eenmaal per 4 maanden 1 caps.).
  • Bij de indicatie anticonceptie onder het therapieschema anticonceptie met combinatiepreparaten is de pil met ethynyloestardiol/ levonorgestrel 20/100 microgram opgenomen. Daarnaast is in de algemene tekst duidelijker aangegeven dat bij borstvoeding en voorkeur voor de pil, de pil met alleen progestagenen de voorkeur heeft vanwege de veranderstelling dat die pil het minste effect heeft op de hoeveelheid borstvoeding.
  • Bij de indicatie Menstruatie-uitstel zijn de adviezen aan vrouwen die al hormonale anticonceptie gebruiken verplaatst naar de algemene tekst om de vindbaarheid te vergroten.

Versie maart 2018

Naar aanleiding van de herziening van de NHG-Standaard Allergische en niet-allergische rinitis is het formularium aangepast. De geneesmiddelen bij allergische rinitis zijn nu vervat in één stap (in de vorige versie drie), maar de keuze van geneesmiddelen is niet veranderd. Bij niet-allergische rinitis worden verschillende vormen duidelijker onderscheiden, waaronder idiopathische rinitis en rinitis bij ouderen. Bij idiopathische rinitis is stap 1 met azelastine nieuw, stap 2 is corticosteroïd neusspray en in stap 3 kan een verwijzing naar de KNO-arts of behandeling met ipratropium neusspray (nieuw) worden overwogen. Bij rinitis bij ouderen is nieuw dat een proefbehandeling met ipratropium neusspray kan worden overwogen.

Naar aanleiding van de herziening van de NHG-Standaard Amenorroe is er een nieuwe indicatie Amenorroe toegevoegd. Bij de behandeling van amenorroe is er geen plaats voor medicamenteuze therapie. Alleen bij het polycysteusovariumsyndroom kan bij overmatige beharing (hirsutisme), die de vrouw erg hindert de combinatiepil voorgeschreven worden.

Naar aanleiding van de herziening van de NHG-Behandelrichtlijn Gordelroos (Herpes zoster) is de preventieve behandeling van postherpetische neuralgie komen te vervallen. Bij gordelroos in het gelaat worden wel nog antivirale middelen geadviseerd om oogcomplicaties te voorkomen. Voor de medicamenteuze behandeling van pijn wordt verwezen naar de indicatie Pijn, onderdeel neuropathische pijn. Als laatste is een lokale behandeling van gordelroos met indifferente middelen toegevoegd.

Naar aanleiding van de herziening van de NHG-Behandelrichtlijn Zonneallergie (voorheen Dermatitis Solaris) is het therapieschema deels gewijzigd. Medicamenteuze behandeling is beperkt tot de behandeling van de symptomen, voornamelijk de jeuk. De eerste stap is een lokaal anti-jeukmiddel en de tweede een lokaal corticosteroïd klasse 2 of 3 (was klasse 1 of 2). Alleen in ernstige gevallen wordt een prednisolonkuur voorgeschreven.

Nog een aantal kleine wijzigingen:
- De indicatie Candidiasis (oraal)/spruw is veranderd in Spruw, aan de indicatie Keelpijn (acute) is het therapieschema Candidafaryngitis/orale candida toegevoegd.
- De indicatie Acute Diarree is geactualiseerd naar aanleiding van het bericht dat metronidazol drank een kleine hoeveelheid alcohol bevat. In de voorschriften voor de metronidazoldrank in het formularium is de hoeveelheid alcohol echter zo klein dat dit geen nadelig effect voor het kind heeft.
- In de medicatiebewaking (G-Standaard) is de contra-indicatie Leverfunctiestoornissen per 1 maart 2018 vervallen en vervangen door Levercirrose. In samenwerking met de KNMP zijn de standaard gebruiksadviezen in de voorschriften aangepast.

Versie november 2017

Naar aanleiding van het verschijnen van de NHG-Behandelrichtlijn Koortslip (herpes labialis) is het formularium aangepast. Er is een derde stap in het therapieschema van een recidief herpes labialis toegevoegd, namelijk orale antivirale middelen bij een eerdere ernstige uitbraak.

Naar aanleiding van het verschijnen van de NHG-Behandelrichtlijn Stoppen met roken is het therapieschema gewijzigd. De eerste stap is een nicotinevervangend middel, waarvoor een tabel met een overzicht van alle middelen is opgenomen in de staptekst. De voorschriften bij deze stap zijn verwijderd gezien de enorme diversiteit en vrije verkrijgbaarheid.
De tweede stap in dit schema zijn gelijkwaardige keuzes: nortryptilline, bupropion of varencicline.
De e-sigaret wordt niet aanbevolen.
Het advies bij zwangere vrouwen of borstvoeding is uitgebreid.

Naar aanleiding van het verschijnen van de NHG-Standaard Artritis zijn als eerste keus NSAID’s opgenomen in het therapieschema artritis, onafhankelijk van de werkdiagnose.
Bij jicht is een gelijkwaardige keuze voor pijnreductie naast NSAID’s prednisolon. Als tweede stap is in het therapieschema artritis de intra-articulaire corticosteroïdeninjectie opgenomen.
Bij het therapieschema voor urinezuurverlagende middelen bij jicht is alleen nog allopurinol opgenomen, voor benzbromaron of febuxostat wordt geadviseerd te verwijzen naar de reumatoloog.

Naar aanleiding van het verschijnen van de NHG-Standaard Het rode oog (1 dec. 17) is bij blefaritis het ooglidhygiëne advies uitgebreid en wordt geadviseerd om bij een stafylokokkenblefaritis direct met fusidinezuurgel te starten. Bij allergische conjunctivitis is het therapieschema aangepast.
De indicatie bacteriële conjunctivitis heet nu infectieuze conjunctivitis. Het therapieschema is aangepast, behandeling met een lokaal antibioticum is nu beperkt tot risicogroepen of bij onvoldoende verbetering na 2 weken.
Bij cornea-erosie en verwijdering van een corpus alienum is het advies om contactlensdragers eenmalig ofloxacineoogzalf i.p.v. chlooramfenicoloogzalf te geven. Prednisolon oogdruppels worden niet meer geadviseerd bij episcleritis met heftige klachten, maar verwijzing naar de oogarts.
Nieuw is de indicatie keratitis dendritica, die de huisarts in sommige gevallen zelf kan behandelen.

Versie maart 2017

Wijzigingen documenten

Herziene standaarden:

  • M07 Borstkanker (voorheen: Mammacarcinoom)
  • M03 Miskraam
  • M54 Aspecifieke rugklachten
  • M89 Rectaal bloedverlies

Patiëntbrieven:

  • 33 brieven zijn gewijzigd
  • 25 situaties zijn opgenomen als nieuwe brief
  • 5 brieven zijn vervallen, waarvan 3 vervangen zijn door een nieuwe brief

 

Inhoudelijke wijzigingen

Brieven (Thuisarts situaties):

De nieuwe en gewijzigde brieven zijn er met name rondom reflux bij kinderen, zwangerschapsdiabetes, borstkanker, baarmoederhalskanker, darmkanker, psychische klachten en slaapproblemen.

 

Formularium:

Aspecifieke lagerugpijn

  • Deze indicatie is in het formularium opgenomen, omdat er met betrekking tot pijnstilling specifieke adviezen gelden.

 Scabiës

  • Lokale behandeling heeft de voorkeur boven orale vanwege de geringe kans op bijwerkingen.
  • Lokaal permetrine (crème 5%) is de eerste keus, benzylbenzoaat (25% smeersel) de tweede keus. Bij kinderen < 2 maanden is benzylbenzoaat de eerste keus.

 Acne

  • Het behandelingsbeleid hangt af van de ernst van de acne en de voorafgaande (zelf)behandeling.
  • Bij keuze voor lokale retinoïden zijn lokaal retinoïde en adapaleen gelijkwaardige alternatieven.

 Acute epididymitis

  • In de NHG-Standaard ‘Het soa-consult’ wordt nu voor de behandeling van epididymitis verwezen naar de NHG-Behandelrichtlijn over dit onderwerp. Het formularium is hierop aangepast, wat wil zeggen dat het chlamydia het therapieschema ‘Epididymitis door chlamydia’ is verwijderd.

Versie november 2016

Wijzigingen documenten

Herziene en gecorrigeerde standaarden:

  • HERZIEN: M29 Kinderen met koorts
  • HERZIEN: M106 Pijn

Patiëntbrieven:

  • NIEUW: 41 situaties zijn opgenomen in deze versie als nieuwe brief.
  • GEWIJZIGD: Ruim 30 brieven zijn gewijzigd.
  • VERVALLEN: er zijn geen brieven vervallen in deze versie.

Inhoudelijk wijzigingen

Brieven (Thuisarts situaties):

Nieuwe brieven zijn er met name rondom Diabetes Mellitus type 1, problemen thuis en sportblessures.
Aanpassingen zijn er met name rondom een ziek kind en atriumfibrilleren.

Formularium:

Atriumfibrilleren en Diepe veneuze trombose:

  • Nieuw is een verandering in de farmacotherapeutische toelichting van beide indicaties, waarin wordt aangegeven dat de DOAC’s door het NHG worden beschouwd als gelijkwaardig alternatief voor cumarines bij de meeste patiënten met niet-valvulair atriumfibrilleren: zie het NHG-Standpunt Anticoagulatie. Voorschriften voor DOAC’s zijn echter nog niet opgenomen bij deze indicaties omdat de desbetreffende NHG-Standaarden nog niet zijn aangepast met details die van belang zijn bij het voorschrijven van de middelen, zoals factoren die kunnen worden meegewogen bij de keus tussen DOAC’s onderling, doseeradviezen in relatie tot de nierfunctie, controles, eventuele samenwerking met de trombosediensten en adviezen over het gebruik van DOAC’s bij bloedige ingrepen.

Epididymitis (acute) bij volwassenen:

  • Nieuw opgenomen in stap 1 zijn levofloxacine (eerste keus) of ofloxacine (tweede keus). Daarmee zijn vervallen: amoxicilline/clavulaanzuur en cotrimoxazol. 
  • Indien een allergie voor deze chinolonen bestaat heeft cotrimoxazol de voorkeur indien een urineweginfectie waarschijnlijk de oorzaak is. Indien een soa waarschijnlijk de oorzaak is heeft doxycycline de voorkeur.

Fissura ani:

  • Nieuw opgenomen in stap 1 is lidocaïnezinksulfaatcrème 30/5 mg/g als alternatief voor lidocaïnevaselinecrème.

Hemorroïden:

  • Nieuw opgenomen in stap 1 (bij hemorroïden met pijn of jeuk) is lidocaïnezinksulfaatcrème 30/5 mg/g als alternatief voor lidocaïnevaselinecrème.
  • Hydrocortison crème is niet meer opgenomen in dit stappenplan, omdat de behandeling van jeuk afhangt van de oorzaak (mycose of eczeem)

Koorts bij kinderen:

  • Indien men niet uitkomt met paracetamol heeft een NSAID een plaats. Bij deze indicatie (bij kinderen) is ibuprofen de enige keus binnen de NSAID’s. Andere NSAID’s zoals carbasalaat poeders, diclofenac en naproxen zijn vervallen in analogie met de NHG-Standaard Pijn omdat deze middelen bij kinderen minder goed zijn onderzocht, niet geregistreerd zijn of ernstigere bijwerkingen kennen.

Koortsconvulsie:

  • Nieuw opgenomen is midazolam (i.m. of oromucosaal) als diazepam toediening niet mogelijk of niet succesvol is in analogie met de indicatie epileptisch insult.

Misselijkheid en braken door opioïden:

  • Deze indicatie is nieuw. Als anti-emetica zijn metoclopramide en domperidon opgenomen.

Obstipatie bij kinderen zonder fecale impactie:

  • De dosis lactulose voor kinderen jonger dan een jaar zijn hoger geworden, omdat zij gelijkgetrokken zijn met de adviezen uit het kinderformularium.

Psoriasis:

  • Nieuw opgenomen is calcipotriolzalf 0,05 mg/g in stap 2 van de therapieschema Psoriasis bij volwassenen, niet op gelaat of lichaamsplooien en het therapieschema Psoriasis bij kinderen en bij volwassenen op gelaat of lichaamsplooien. Dit middel is recent weer op de markt gekomen.

Wratten/verrucae vulgares:

  • In stap 1 is salicylzuurcollodium 20% vervallen omdat de een grotere effectiviteit wordt verondersteld van middelen met hogere concentratie (40%) en de bijwerkingen daarvan meevallen.
  • Nieuw opgenomen is vloeibaar stikstof als stap 2.

 

Versie juli 2016

Wijzigingen documenten

Herziene en gecorrigeerde standaarden:

  • HERZIEN M38 Fluor Vaginalis
  • CORRECTIE M22 Virushepatitis en andere leveraandoeningen
  • CORRECTIE M63 Urinesteenlijden

Patiëntenbrieven:

  • NIEUW:
    37 situaties zijn opgenomen in deze versie als nieuwe brief opgenomen. 55 brieven zijn gewijzigd. Het gaat met name om brieven rondom diabetes, de herziene standaard Fluor Vaginalis en de nieuwe behandelrichtlijnen Brandwonden, Dermatitis perioralis, Misselijkheid en braken door gastro-enteritis en Menstruatie-uitstel.
  • VERVALLEN:
    D4k Diabetes mellitus: Ik wil meer weten over medicijnen bij diabetes mellitus.
    Situatie zit al onder D4b

Inhoudelijk wijzigingen

Formularium:

Dermatitis perioralis:

  • De lokale therapie met metronidazolcrème of –gel is vervallen.
  • Bij zeer ernstige reboundklachten na het stoppen van corticosteroïdbevattende producten of cosmetica is de mogelijkheid opgenomen om gedurende maximaal 2 weken 2 dd hydrocortisoncrème voor te schrijven.

 Mollusca contagiosa:

  • Er was in het formularium geen medicamenteuze therapie opgenomen en dat is nog steeds zo.

 Acuut hoesten gecompliceerd (pneumonie):

  • De therapie bij een verhoogd risico op Q-koorts of Legionella is opgenomen en bestaat uit doxycycline 2 dd 100 mg gedurende 2 weken (bij immuungecompromitteerden 3 weken).

 Urinesteenlijden:

  • Tamsulosine wordt niet meer geadviseerd ten behoeve van steenlozing. Er blijkt geen enkel klinisch relevante voordeel te zijn met betrekking tot steenlozing, pijn, gebruik van medicatie en tijd tot steenlozing.

 Brandwonden:

  • Bij behandeling van een oppervlakkige tweedegraads brandwond is gebruik van povidonjoodzalfgaas vervallen.

 Menstruatie-uitstel:

  • De indicatie Menstruatie-uitstel is nieuw in het formularium en gebaseerd op de NHG-Behandelrichtlijn Menstruatie-uitstel.

 Misselijkheid en braken:

  • Domperidon bij kinderen bij de symptomatische behandeling van misselijkheid en braken is vervallen. Metoclopramide werd al niet meer geadviseerd bij kinderen bij deze indicatie. De reden is het gebrek aan bewijs voor de effectiviteit en de potentieel ernstige bijwerkingen, die vooral bij kinderen voorkomen.
  • Vanwege gebrek aan bewijs wordt bij volwassenen een anti-emeticum bij misselijkheid/braken bij een gastro-enteritis ook niet geadviseerd. Slechts in uitzonderlijke gevallen kan dit alsnog worden overwogen, bijvoorbeeld bij reizen of ouderen met diabetes mellitus en risico op dehydratie.
  • In het therapieschema misselijkheid en braken door gastro-enteritis is het geven van ORS opgenomen omdat de belangrijkste complicatie van braken dehydratie is (vooral kinderen jonger dan 2 jaar en ouderen).

 Fluor Vaginalis:

  • Bij lokale behandeling van hinderlijke of recidiverende vulvovaginale candidiasis is clotrimazol 500 mg als optie vervallen omdat deze behandeling veel duurder is dan even effectieve alternatieven, en niet wordt vergoed. Miconazol 1200 mg vaginaalcapsule is de eerste keus omdat het eenmalig kan worden toegediend en het goedkoopst is. Alternatieven zijn 3 daagse behandelingen zoals clotrimazol 200 mg vaginaaltabletten, butoconazol 100 mg ovule, clotrimazolcrème of butoconazolcrème voor vaginaal gebruik.
  • Indien wordt gekozen voor orale behandeling is fluconazol het middel van keus; itraconazol oraal is vervallen in aansluiting op bestaande internationale richtlijnen.
  • Bij ernstige vulvovaginale candidiasis zijn de vaginaal tabletten clotrimazol (200 mg) en miconazol (400 mg) als optie vervallen. De nieuwe keus is: clotrimazolcrème voor vaginaal gebruik (10 mg/g) of miconazolcrème voor vaginaal gebruik (20 mg/g), beiden voor slapen gaan 1 applicatorvulling (5 g) diep vaginaal inbrengen. Als wordt gekozen voor orale therapie is het advies: oraal fluconazol 150 mg: 1 capsule op dag 1 en 1 capsule op dag 4.
  • Bij profylaxe van vulvovaginale candidiasis is als eerste keus nieuw opgenomen de zo nodig behandeling, waarbij de vrouw bij klachten één vaginaal capsule 1200 mg gebruikt (of bij keuze voor orale behandeling één capsule fluconazol 150 mg).
  • De tot nu vigerende eerste keus behandeling met miconazol 1200 mg vaginaal op dag 5 van de cyclus gedurende 3 tot 6 maanden is tweede keus geworden. Hierbij is clotrimazol 500 mg ook vervallen.
  • Als derde keus is nieuw opgenomen orale behandeling met fluconazol 150 mg eenmalig op dag 5 van de cyclus gedurende 3 tot 6 maanden.
  • Bij bacteriële vaginose is de eerste keus veranderd: in plaats van eenmalig metronidazol tabletten 2 g is metronidazol 500 mg ovule 1 maal daags 1 vaginaal ovule gedurende 7 dagen de eerste keus. Gelijkwaardige alternatieven zijn metronidazol oraal 2 dd 500 mg gedurende 7 dagen of eenmalig metronidazol tabletten 2 g.
  • Nieuw is als tweede keus is clindamycine vaginaalcrème gedurende 7 dagen.

 

Versie april 2016

Wijzigingen documenten

Nieuw c.q. herziene standaarden:

  • NIEUW NHG-Standaard Niet-traumatische knieproblemen M107 (februari): deze standaard vervangt de standaarden onderstaande vervallen standaarden
  • VERVALLEN M65 Niet-traumatische knieproblemen bij kinderen en adolescenten (versie 2009)
  • VERVALLEN M67 Niet-traumatische knieproblemen bij volwassenen (versie 2008)
  • HERZIEN M22 Virushepatitis en andere leveraandoeningen

Er zijn geen mutaties in de farmacotherapeutische richtlijnen (FTR).

Patiëntenbrieven:

  • VERVALLEN R2c: situatie zit al onder R5c

Inhoudelijke wijzigingen

Labinformatie

N.a.v. de standaard Virushepatitis en andere leveraandoeningen zijn de indicaties hepatitis A, B en C zijn vervangen door de indicaties Icterus, virushepatitis en verhoogd ALAT en is de indicatie controle vaccinatie hepatitis B is toegevoegd.

Brieven / Thuisarts situaties

De volgende brieven zijn sinds de vorige update gewijzigd of nieuw toegevoegd. Deels zijn dit mutaties door de geactualiseerde NHG-Standaarden: 

  • Ik heb (misschien) in het verleden hepatitis B opgelopen
  • Ik heb hepatitis A         
  • Ik heb hepatitis B
  • Ik heb hepatitis C
  • Ik heb leververvetting
  • Mijn kind heeft hepatitis A
  • Wanneer heb ik een verhoogd risico op een leverontsteking door een virus?
  • Ik wil antidepressiva afbouwen
  • Ik wil zikakoorts voorkomen
  • Heeft mijn kind afwijkende knieën (O- of X-benen)?
  • Ik heb artrose van de knie
  • Ik heb een kniekuilcyste
  • Ik heb een lopersknie
  • Ik heb een ontstoken slijmbeurs in de knie
  • Ik heb een Osgood-Schlatter knie
  • Ik heb een patellofemoraal pijnsyndroom
  • Ik heb een springersknie
  • Ik heb zikakoorts
  • Ik heb een Spaanse kraag
  • Ik heb een vernauwde voorhuid

Formularium:

Virushepatitis en andere leveraandoeningen

  • Deze herziene standaard is niet uitgewerkt in het NHG-formularium omdat in deze standaard geen farmacotherapie voor de huisarts is beschreven.
  • Wel is in het NHG-Formularium de geneesmiddelgroep-informatie bijgewerkt: van de geneesmiddelen waarvan in deze standaard is aangegeven dat zij als bijwerking leverschade of leverfunctieafwijkingen kunnen veroorzaken, is deze bijwerking opgenomen in de geneesmiddelgroepsinformatie.

Niet traumatische knieklachten

  • De nieuwe standaard is een samenvoeging van de standaarden Niet-traumatische knieproblemen bij volwassenen (M67) en Niet-traumatische knieproblemen bij kinderen en adolescenten (M65). De indeling in het formularium is dientengevolge aangepast: daar waar voorheen de indicatie gonartrose bestond is deze nu gesplitst in twee indicaties, namelijk Knieklachten: artrose en Knieklachten: overig.
  • Het medicamenteus beleid bij knie-artrose bestaat zo nodig uit pijnstilling en is inhoudelijk niet wezenlijk veranderd. Voor het pijnstillend beleid wordt verwezen naar de indicatie pijn. Indien een corticosteroïd injectie is geïndiceerd kiest de herziene standaard voor triamcinolon of betametason. Betametason is in de plaats gekomen van methylprednisolon, dat nu niet meer wordt genoemd.
  • Onder ‘Knieklachten: overige worden het patellofemorale pijnsyndroom, het iliotibiale bandsyndroom, de jumper’s knee en de ziekte van Osgood-Schlatter besproken. De medicamenteuze therapie hierbij is beperkt tot eventueel een korte periode van pijnstilling. Hiervoor wordt verwezen naar de indicatie pijn. Injecties met corticosteroïden worden bij deze vier indicaties niet aanbevolen vanwege het ontbreken van bewijs voor de effectiviteit, terwijl er wel bijwerkingen kunnen optreden.
  • Daarnaast is de indicatie bursitis prepatellaris en olecrani aangepast doordat bij een langer bestaande bursitis prepatellaris in tegenstelling tot voorheen géén injectie met corticosteroïden meer wordt geadviseerd.

Versie december 2015

Wijzigingen documenten

Nieuwe c.q. herziene standaarden:

  • Herziening NHG-Standaard Acute keelpijn M11 (augustus);
  • NHG-Standaard Pijn M106 (september); deze standaard vervangt de farmacotherapeutische richtlijn pijnbestrijding;
  • NHG-Standaard Visusklachten M12 (oktober); deze vervangt de eerdere standaard refractieklachten;
  • NHG-Standaard Seksuele klachten M87 (november); deze vervangt de eerdere standaard Erectiele Disfunctie.

De FTR (farmacotherapeutische richtlijn) pijnbestrijding is komen te vervallen; Brieven/Thuisarts situaties zijn geactualiseerd dan wel aangevuld op basis van de herziene standaarden (zie onder voor details).

Inhoudelijke wijzigingen 

Labinformatie

In verband met de herziene standaard acute keelpijn zijn de indicaties acute keelpijn en mononucleosis infectiosa toegevoegd respectevielijk aangepast. Door de standaard seksuele klachten is de indicatie erectiele dysfunctie toegevoegd.

Brieven / Thuisarts situaties

De volgende brieven zijn sinds de vorige update gewijzigd of nieuw toegevoegd. Deels zijn dit mutaties door de geactualiseerde NHG-Standaarden:

Ik wil meer weten over borstzwelling bij mannen
Ik vraag me af of ik te veel drink
Ik wil nu stoppen met roken
Ik wil misschien stoppen met roken
Ik wil gezond eten
Ik wil gezond bewegen
Ik heb galstenen
Ik heb de ziekte van Peyronie
Ik heb een verhoogde kans op diabetes mellitus type 2
Ik wil gezond leven met diabetes mellitus
Ik heb last van pijn
Ik gebruik een NSAID
Ik heb pijn die langer aanhoudt dan verwacht (chronische pijn)
Ik wil mijn kind een pijnstiller geven
Ik heb zenuwpijn
Ik wil mijn gezonde leefstijl volhouden
Ik heb sarcoïdose
Ik heb een slechte adem
Ik heb migraine aura
Mijn kind heeft een lui oog
Mijn kind ziet niet goed
Mijn kind kijkt scheel
Ik heb mouches volantes
Ik heb staar
Ik heb glaucoom
Ik zie niet goed
Ik zie lichtflitsen
Ik zie plotseling minder
Ik zie dubbel
Ik heb een glasvochtloslating
Ik heb maculadegeneratie
Ik heb een sepsis
Ik heb een depressie na de bevalling
Ik heb erectieproblemen
Ik wil iets doen aan mijn erectieprobleem
Ik wil een erectiepil gaan gebruiken
Ik wil meer weten over de penis en seksualiteit
Ik heb pijn bij geslachtsgemeenschap (vrouw)
Ik kom te snel klaar (man)
Ik kom niet klaar (vrouw)
Vrijen met jezelf (vrouw)
Ik wil meer weten over de vagina, clitoris en seksualiteit
Ik heb minder zin in seks
Elkaar strelen of masseren (niet de geslachtsdelen)
Elkaar strelen of masseren (ook geslachtsdelen)
Ik wil meer weten over seksualiteit en ouder worden
Ik wil seksuele klachten bespreken met mijn huisarts
Ik heb hepatitis B
Ik heb last van oorsuizen
Ik wil meer weten over tetanus
Mijn kind heeft waterwratjes
Heeft mijn kind autisme?

De volgende brieven zijn vervallen:

  • Angina pectoris: Risicofactoren voor hart- en vaatziekten;
  • Dementie: Ik wil zorg aanvragen bij dementie;
  • Seksualiteit: Streeloefeningen: stap 3;
  • Seksualiteit: Dagboeken bij erectieproblemen.

Formularium

Acute keelpijn:
- Eerst keus antibioticum bij een acute faryngotonsillitis bij een patiënt die ernstig ziek is, is nog steeds een smalspectrumpenicilline, zoals feneticilline of fenoxymethylpenicilline;
- De indicatie voor een 10-daagse kuur is echter vervalle;
- Bij een vermoeden van een peritonsillair infiltraat is echter amoxicilline/clavulaanzuur gedurende 7 dagen het aangewezen antibioticum. Frequente controle is daarbij geïndiceerd;
- Het beleid bij candida faryngitis is toegevoegd.

Seksuele klachten:
- Naast erectiele dysfunctie (voorheen onder het hoofdstuk Urologie opgenomen) zijn nog 5 indicatie opgenomen: Oppervlakkige dyspareunie, Orgasmeproblemen, Vaginisme, Verminderde zin of opwindingsproblemen, Vroegtijdige zaadlozing. Deze 6 indicaties zijn opgenomen onder een nieuw Hoofdstuk met de naam: ‘Seksuele klachten’. Medicamenteuze therapie heeft geen plaats bij 3 indicaties (Orgasmeproblemen, Vaginisme, Verminderde zin of opwindingsproblemen), een zeer beperkte plaats bij oppervlakkige dyspareunie (mogelijk indifferente creme);
- Bij vroegtijdige zaadlozing kunnen SSRI’s of lidocaïne-prilocaïne crème een plaats hebben en bij erectiele dysfunctie hebben de PDE-5-remmers onveranderd een plaats.

Pijn:
- De indeling is aangepast: daar waar voorheen 3 indicaties bestonden (Pijnbehandeling algemeen, pijn (acute)/koliekpijn, neuropathische pijn (met als apart therapieschema trigeminus neuralgie)) is er nu één indicatie (Pijn) met 4 therapieschema’s (acute pijn/koliekpijn, nociceptieve pijn, neuropathische pijn en trigeminus neuralgie);
- De 2 aparte therapieschema’s bij de oude indicatie pijn (acute)/koliekpijn zijn versmolten tot één stappenplan onder de nieuwe indicatie acute pijn/koliekpijn, maar de middelen zijn onveranderd;
- Het therapieschema nociceptieve pijn is evenals het oude therapieschema Pijnbehandeling algemeen gebaseerd op de WHO-pijn ladder;
- Bij paracetamol (stap 1) zijn de doseringen meer uitgewerkt bij risicogroepen en bij kinderen;
- Bij stap 2 is nieuw is dat dermale NSAID’s een plaats hebben gekregen; Bij de NSAID’s zijn de contraíndicaties (cardiovasculair/ gastro-intestinaal risico) meer uitgewerkt en is bij kinderen ibuprofen als voorkeursmiddel aangegeven;
- Bij zwakwerkende opiaatagonisten (stap 3) worden de druppelvorm en de ‘once-daily’ vormen van tramadol genoemd;
- Bij stap 4 is toegevoegd een tabel met startdoseringen morfine; ook is meer informatie toegevoegd over doorbraakpijn bij kanker en in de palliatieve fase;
- Bij neuropathiosche pijn is als stap 2 carbamazepine vervangen door gabapentine. Ook is een stap 3 opgenomen, waarin pregabaline en duloxetine als (escape)mogelijkheid worden genoemd.

Visusklachten:
Is niet opgenomen in het formularium (behoudens dat bij de geneesmiddelinformatie is aangepast: bij die geneesmiddelen in het formularium die in de standaard visusklachten worden benoemd als hebbende bijwerkingen op de visus, is de informatie aangevuld).

 

Versie juli 2015

Het formularium is bijgewerkt op basis van de volgende nieuwe dan wel herziene standaarden:

  • NHG-Standaard COPD M26, (april)
  • Herziening NHG-Standaard Urinesteenlijden M63 (mei)
  • Herziening NHG-Standaard Decubitus M70 (mei)
  • Herziening NHG-Standaard Lumbosacraal radiculair syndroom M55 (juni)
  • Herziening NHG-Standaard Incontinentie voor urine M46 (juli)

Versie maart 2015

Het formularium is bijgewerkt op basis van de volgende nieuwe dan wel herziene standaarden:

  • NHG-Standaard OMA (september 2014, alleen het samenvattingskaartje)
  • Herziening NHG-Standaarden OMA/OME bij kinderen (december)
  • Herziening NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik (januari)
  • Herziening NHG-Standaard Diepe veneuze trombose en longembolie
  • Herziening NHG-Standaard Traumatisch hoofdletsel (februari)
  • Herziening NHG-Standaard Astma (maart)

Versie december 2014

Het formularium is bijgewerkt op basis van de volgende nieuwe dan wel herziene standaarden:

  • M28 - NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies (augustus)
  • M34 - NHG-Standaard Acute diarree (september)
  • M76 - NHG-Standaard Anmie (oktober)
  • M33 - NHG-Standaard Rhinosinusitis (oktober)
  • M104 - NHG-Standaard ADHD (november)