U bent hier

Stoppen met roken

Cluster: 
P. Psychische problemen
Status: 
Actueel - 2011

M85

Stoppen met roken M85 (mei 2011)

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Inventariseer de rookstatus van patiënten die ondersteuning vragen bij stoppen met roken en van spreekuurbezoekers bij wie stoppen met roken extra van belang is, zoals:
    • patiënten met aan roken gerelateerde klachten of aandoeningen, diabetes mellitus;
  • ouders van kinderen met astma en recidiverende bovensteluchtweginfecties;
  • vrouwen die hormonale anticonceptie (gaan) gebruiken;
  • zwangere vrouwen en hun partners.
  • Vraag de rokers naar het aantal jaren en het gemiddelde aantal sigaretten per dag (eventueel als ‘pakjaren’: een pakjaar is gelijk aan twintig sigaretten per dag gedurende een jaar) en naar de motivatie te stoppen.

EvaluatieNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Leg de rookstatus en de motivatie om te stoppen vast in het dossier:
    • roker (gemotiveerd – overweger – ongemotiveerd);
    • gestopt;
    • nooit gerookt.

Richtlijnen beleidNaar de tekst van de NHG-Standaard

Niet-medicamenteus beleid eerste spreekuurbezoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Geef een duidelijk en op de persoon afgestemd stopadvies. Benadruk het belang voor de toekomstige gezondheid en leg waar mogelijk een relatie met ziekten, risicofactoren of klachten van de patiënt.
  • Bespreek de mogelijke ondersteuning vanuit de praktijk en bied zo nodig een vervolgcontact aan.
  • Bij gemotiveerde rokers: maak een afspraak voor intensieve ondersteunende interventie.
  • Bij overwegers: bied een korte motivatieverhogende interventie aan.
  • Bij ongemotiveerde rokers: vraag toestemming om in een volgend consult terug te komen op de rookstatus en de motivatie.

VoorlichtingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Niet-medicamenteus vervolgbeleidNaar de tekst van de NHG-Standaard

Bij gemotiveerde rokers: intensieve ondersteunende interventie

  • Bespreek eerdere stoppogingen:
    • moeilijke momenten;
    • ontwenningsverschijnselen;
    • angst om te falen of dalende motivatie. Benadruk dat dit een gewone reactie is en raad de patiënt aan zichzelf te belonen. Raad tijdelijk tabaksgebruik af;
    • gewichtstoename: benadruk goede eetgewoonten, ontmoedig strikte diëten en stimuleer lichamelijke activiteit.
  • Maak samen met de roker een stopplan:
    • spreek een stopdatum af. Adviseer helemaal te stoppen;
    • laat de roker steun van anderen regelen, vertel het iedereen, probeer de partner gelijktijdig te laten stoppen;
    • verwijder tabaksproducten van plaatsen waar de roker komt;
    • spreek af hoe te anticiperen op moeilijke momenten;
    • vervang het genot van tabak door andere beloningen.
  • Plan na een week, een maand, enkele maanden en een half jaar telefonische follow-upcontacten in overleg met de patiënt. Terugval kan als een leermoment worden gezien.

Bij overwegers: korte motivatieverhogende interventie

  • Vraag naar de voordelen van het roken.
  • Vertel waarom het juist voor deze persoon relevant is om te stoppen.
  • Bespreek de risico’s, zoals impotentie, astma, schade bij zwangerschap, HVZ, COPD en kanker.
  • Benadruk de voordelen van stoppen, toegespitst op de persoon.
  • Informeer naar barrières voor stoppen met roken en wijs op de mogelijkheden van behandeling en ondersteuning (zie intensieve ondersteunende interventie).

Medicamenteuze behandelingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Gebruik medicamenteuze ondersteuning bij meer dan tien sigaretten per dag of als de patiënt dat wenst.
  • Nicotinevervangende middelen (NVM) zijn eerste keus.
  • Contra-indicaties voor NVM: recent myocardinfarct of CVA, instabiele angina pectoris, ernstige aritmieën.
  • Nortriptyline, bupropion of varenicline: desgewenst op verzoek van de patiënt of na eerdere mislukte stoppogingen met NVM; combinatie met NVM is mogelijk.
  • Bespreek dat nortriptyline niet geregistreerd is als middel voor stoppen met roken. Contra-indicatie voor nortriptyline: recent myocardinfarct. Contra-indicaties voor bupropion: epilepsie, ernstige levercirrose. Contra-indicaties voor varenicline: psychiatrische aandoeningen zoals schizofrenie, bipolaire stoornis, ernstige depressie.

Tabel 1 Medicamenteuze ondersteuning van stoppen met roken

MedicatieToedieningGebruik
NVMalgemeen
  • staak roken voor aanvang met NVM
  • geef bij grote afhankelijkheid een hogere startdosis
 kauwgom2 mg, 4 mg
  • gebruik zo nodig 2-4 mg, max. 50-60 mg per dag gedurende 3 maanden
  • bouw daarna af volgens bijsluiter, max. 0,5-1 jaar
 pleister5, 10, 15 mg7, 14, 21 mg
  • gebruik één pleister van 15 mg per 16 uur (’s nachts verwijderen) of één pleister van 14-21 mg per etmaal
  • plak elke dag op een nieuwe plek gedurende 4-6 weken
  • bouw af volgens bijsluiter, max. 3 maanden
 sublinguale tablet2 mg
  • gebruik zo nodig elke 1-2 uur 2 mg, max. 30 tabletten per dag, gedurende 2-3 maanden
  • bouw af volgens bijsluiter
 zuigtablet1, 2 , 4 mg
  • gebruik zo nodig elke 1-2 uur 1 mg, max. 25 tabletten per dag, gedurende max. 3 maanden
  • bouw af volgens bijsluiter
Bupropiontablet150, 300 mg
  • start als de patiënt nog rookt, stopdatum in 2e week
  • begindosering 150 mg 1 dd, 6 dagen, ’s morgens; daarna 150 mg 2 dd (interval 8 uur), 7-9 weken
  • bij verminderde lever- of nierfunctie en bij ouderen max. 150 mg per dag
  • bouw daarna de dosering af
Nortriptylinetablet10, 25, 50 mg
  • start als de patiënt nog rookt, stopdatum op dag 7 of 8
  • begindosering 25 mg 1 dd, na 3 dagen 50 mg 1 dd, na weer 3 dagen 75 mg 1 dd
  • bij ouderen en adolescenten: start met 10 mg 1 dd, na 3 dagen 20 mg 1 dd, na weer 3 dagen 30-40 mg 1 dd
  • behandel gedurende 6-12 weken 75 mg 1 dd (ouderen/adolescenten 30-40 mg 1 dd)
  • stop in één keer; afbouw niet nodig
Vareniclinetablet0,5 mg, 1 mg
  • start 1 tot 2 weken voor stopdatum
  • begindosering 0,5 mg 1dd 3 dagen, daarna 0,5 mg 2dd 4 dagen, waarna onderhoudsdosering 1 mg 2dd gedurende 12 weken
  • bij verminderde nierfunctie (eGFR 10-30 ml) halvering van dosering

Consultatie en verwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Verwijs als het niet mogelijk is een stoppen-met-rokeninterventie in de praktijk aan te bieden, naar STIVORO, de GG&GD of een stoppen-met-rokenpolikliniek.