U bent hier

Schouderklachten

Cluster: 
L. Bewegingsapparaat
Status: 
Actueel - 2019

M08

Deze NHG-Standaard zit in een nieuwe jas.

De NHG-Standaard Schouderklachten is ook na te slaan op de nieuwe website NHG-Standaarden en behandelrichtlijnen (bèta). Voorlopig worden beide versies actueel gehouden. Laat ons weten wat u ervan vindt.

Schouderklachten M08 (Actualisering 2019: herzien t.o.v. de versie van 2008)

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Duur, wijze van ontstaan en beloop van de klachten
  • Ernst van de pijn en ervaren hinder: verstoring nachtrust, belemmering dagelijks functioneren
  • Zelfzorg, overige behandelingen
  • Schouderklachten in het verleden: beloop, behandeling en resultaat behandeling
  • Arbeidssituatie: verzuim, contact met de bedrijfsarts
  • Sportbeoefening en hobby’s

Lokalisatie en type klachten:

  • Lokalisatie van de pijn; uitstraling in de arm
  • Pijnlijke beperking bij beweging bovenarm in een of meerdere richtingen
  • Gevoel van instabiliteit
  • Bijkomende nekklachten

Lichamelijk onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Inspecteer het pijnlijke gebied, let op vorm- en standsverandering, vergelijk met andere zijde.
  • Voer bewegingsonderzoek uit en vergelijk daarbij met de andere zijde:
    • actieve abductie: laat de gestrekte en gesupineerde arm zijwaarts heffen tot naast het hoofd;
    • passieve abductie: omvat de gestrekte en gesupineerde arm bij de elleboog en til deze op tot naast het hoofd;
    • passieve exorotatie: omvat de pols, fixeer de elleboog tegen het lichaam en roteer de 90° gebogen arm naar buiten.
  • Palpeer het acromioclaviculaire gewricht en let daarbij op pijn en vormverandering van het gewricht.
  • Voer actief bewegingsonderzoek uit van de nek. Let op pijn en bewegingsbeperking.

Aanvullend onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Overweeg echografie bij subacromiaal pijnsyndroom (SAPS) (zie Evaluatie) indien de klachten na 3 maanden nog persisteren ondanks adequate conservatieve behandeling (analgetica, oefentherapie, corticosteroïdinjectie) voor het vaststellen van een ruptuur of calcificaties. Overweeg eerder een echo bij een trauma.
  • Overweeg een röntgenfoto bij > 3 maanden persisterende glenohumerale schouderklachten en twijfel over de diagnose.

EvaluatieNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Wees alert op zeldzame, soms ernstige oorzaken van schouderklachten bij verschijnselen die niet passen bij het normale beeld en beloop van schouderklachten (zie hoofdtekst, tabel 1).
  • Stel de diagnose schouderklachten op basis van anamnese en lichamelijk onderzoek en hanteer de volgende driedeling (zie kader).

Indeling schouderklachten

  • Subacromiaal pijnsyndroom: pijn en/of bewegingsbeperking in het abductietraject
  • Glenohumerale gewrichtsklachten: pijn en bewegingsbeperking bij zowel abductie als exorotatie
  • Overige schouderklachten:
    • nekklachten met bijkomende schouderklachten
    • aandoeningen van het acromio- of sternoclaviculaire gewricht
    • instabiliteit van het glenohumerale gewricht

Richtlijnen beleid subacromiaal pijnsyndroom en glenohumerale klachtenNaar de tekst van de NHG-Standaard

Voorlichting en adviezenNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • De oorzaak is mogelijk overbelasting, veroudering of een ontsteking. Een exacte plaats/oorzaak is meestal niet met zekerheid aan te wijzen, dit heeft voor de behandeling geen consequenties.
  • Het beloop is moeilijk te voorspellen en varieert van enkele weken tot maanden of zelfs langer dan een jaar.
  • Van geen van de behandelvormen staat vast dat ze het natuurlijke beloop op lange termijn in belangrijke mate beïnvloeden.

Adviseer:

  • zo veel mogelijk door te gaan met de dagelijkse bezigheden;
  • belasting en bewegingen die de pijn duidelijk verergeren, te vermijden;
  • alleen indien kleine bewegingen zeer pijnlijk zijn, de schouder tijdelijk rust te geven, daarna de activiteiten geleidelijk uit te breiden, en niet te wachten tot de pijn geheel verdwenen is.

Medicamenteuze behandelingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Schrijf zo nodig analgetica (paracetamol, NSAID) voor conform de NHG-Standaard Pijn.
  • Bespreek de mogelijkheid van een corticosteroïdinjectie indien hevige schouderpijn ondanks analgetica-gebruik onvoldoende vermindert. Geef een injectie bij SAPS in de subacromiale ruimte en bij glenohumerale gewrichtsklachten intra-articulair glenohumeraal. Geef 1 ml triamcinolonacetonide 40 mg/ml, eventueel in combinatie met 1-10 ml lidocaïne 10 mg/ml.

ControleNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Instrueer de patiënt terug te komen als hevige pijn niet afneemt, bij koorts na een corticosteroïdinjectie, of als de klachten onvoldoende zijn verminderd na analgetica, oefentherapie of corticosteroïdinjectie.
  • Blijf alert op aanwijzingen voor een andere oorzaak van de klachten (hoofdtekst, tabel 1) en bij een onverklaarbaar langdurig of progressief beloop.
  • Ga bij onvoldoende verbetering na of er herstelbelemmerende factoren zijn: langdurige klachten op het moment van het 1e consult, bijkomende nekklachten, provocerende werkgerelateerde factoren, werkloosheid, psychosociale factoren.

Consultatie en verwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Overleg met de patiënt de mogelijkheid van verwijzing:

  • bij (dreigend) disfunctioneren: naar fysio- of oefentherapeut voor oefentherapie
  • bij calcificerende tendinopathie die onvoldoende reageert op conservatieve therapie: naar fysiotherapeut (voor shockwavetherapie) of, afhankelijk van lokale afspraken, naar orthopeed of radioloog (voor hoogenergetische shockwavetherapie of barbotage)
  • bij een ruptuur: naar orthopeed in de volgende gevallen:
    • een volledige dikteruptuur (wees terughoudend bij patiënten arbitrair > 65 jaar)
    • een partiële dikteruptuur bij patiënten arbitrair < 50 jaar die vanwege werk of sport (op hoog niveau) sterk afhankelijk zijn van een goede schouderfunctie
  • bij werkgerelateerde klachten, arbeidsverzuim of dreigend arbeidsverzuim: naar bedrijfsarts

Richtlijnen beleid overige schouderklachtenNaar de tekst van de NHG-Standaard

Zie hoofdtekst.