U bent hier

Preconceptiezorg

Cluster: 
W/X/Y. Zwangerschap / Anticonceptie / Geslachtsorganen man en vrouw
Status: 
Actueel - 2011

M97

Preconceptiezorg M97 (Juni 2011)

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Laat het paar voorafgaand aan het consult de ZwangerWijzer (digitaal of schriftelijk) invullen, of spreek af dat de praktijkassistente de vragenlijst afneemt. Items uit de ZwangerWijzer zijn: medische en obstetrische voorgeschiedenis, medicatie, foliumzuurgebruik, rubella, voeding, leefstijl, herkomst, erfelijke aandoeningen en arbeid.

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Exploreer welke vragen bij het paar zelf leven.
  • Neem de items van de vragenlijst met het paar door.
  • Informeer bij de vrouw naar doorgemaakte waterpokken.
  • Bespreek het risico op een soa.
  • Inventariseer psychosociale problematiek en steunsysteem.

Lichamelijk onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Bepaal de BMI
  • Meet de bloeddruk

Aanvullend onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

Bij de vrouw:

  • Bij risicofactoren voor diabetes, zoals BMI ≥ 30, Hindoestaanse afkomst, zwangerschapsdiabetes in voorgeschiedenis: nuchter glucose.
  • Bij klachten die kunnen wijzen op een soa of bij seksueel risicogedrag: chlamydia, gonorroe, hepatitis B en/of HIV.
  • Bij twijfel aan vaccinatie tegen rode hond: rubella-antistoffen.
  • Bij twijfel aan doorgemaakte waterpokken: varicella-antistoffen.
  • Bij werknemers werkzaam in de gezondheidszorg of beroepsmatig contact met kleine kinderen: antistoffen tegen parvovirus B19 (vijfde ziekte).
  • Bij gebruik van anti-epileptica: serumbepaling van foliumzuur.
  • Bij de ziekte van Graves: antilichamen tegen TSH-receptor.
  • Bespreek een dragerschaptest op hemoglobinopathie bij personen (vrouw en man):
    • Afkomstig uit Middellandse Zeegebied, Afrika, Azië, Midden Oosten, Caribisch gebied;
    • Bekend met een microcytair hypochroom bloedbeeld of persisterende anemie na ijzersuppletie (zie de NHG-Standaard Anemie);
    • Met een familiegeschiedenis van een hemoglobinopathie;
    • Met een eerder kind in de familie dat met de hielprik is gediagnosticeerd als ziek of drager van een hemoglobinopathie.
    (bij c en d: Bij bekend dragerschap in familie gerichte dragerschaptest via de klinisch geneticus)

Richtlijnen beleidNaar de tekst van de NHG-Standaard

VoorlichtingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Adviseer foliumzuur 1 maal daags 0,4 of 0,5 mg vanaf 4 weken voor de conceptie tot en met 10 weken na de eerste dag van de laatste menstruatie.
  • Ontraad zelfzorgmiddelen; paracetamol kan zonder overleg gebruikt worden. Weeg bij receptmedicatie de voordelen af tegen de risico’s.
  • Adviseer contact op te nemen met een arboarts bij arbeidsrisico’s (toxische stoffen, straling, fysiek zwaar werk, ploegendienst, stress).
  • Adviseer een zwangerschapswens te melden bij een reizigersadviesgesprek.
  • Vaccineer op indicatie tegen rubella of waterpokken.
  • Eet gezond. Vooruitlopend op een eventuele zwangerschap gelden de volgende adviezen vanaf daadwerkelijke zwangerschap: neem geen rauw of halfrauw vlees, was groente goed, draag handschoenen bij tuinwerkzaamheden en verschonen kattenbak; neem geen rauwe (ongepasteuriseerde) melkproducten. Vermijd gekoelde producten die daarna niet of onvoldoende worden verhit, zoals paté, vis, voorgesneden salades, softijs.
  • Wijs er op dat zwangerschap op oudere leeftijd ongunstig is voor de fertiliteit, en de kans op complicaties tijdens de zwangerschap en chromosomale afwijkingen van het kind verhoogt.
  • Leg zo nodig het verloskundig zorgsysteem uit.

Algemeen medischNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Verwijs voor advies naar een gynaecoloog bij vroeggeboorte, groeivertraging, pre-eclampsie of HELLP in de obstetrische voorgeschiedenis. Bespreek bij twee of meerdere miskramen de mogelijkheid van karyotypering.
  • Bespreek de mogelijkheid en wenselijkheid van genetisch onderzoek bij een erfelijke aandoening in de familie.
  • Bij hypertensie, schildklierfunctiestoornissen, astma, depressie en angststoornissen, diabetes mellitus, epilepsie, trombose, (aangeboren) hartafwijkingen, fenylketonurie bij de vrouw: zie de tekst van de standaard.

LeefstijlNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Stimuleer zowel mannen als vrouwen op tijd te stoppen met roken.
  • Adviseer het gebruik van alcohol in de zwangerschap te vermijden.
  • Stimuleer het bereiken van een gezond gewicht.

Controle en verwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Bied desgewenst begeleiding aan bij stoppen met roken of het gebruik van alcohol, of bij gewichtsreductie.
  • Verwijs bij complexe psychosociale problematiek naar een psycholoog of het maatschappelijk werk. Vraag tweedelijns preconceptioneel advies bij erfelijke aandoeningen, hartafwijking, diabetes mellitus, doorgemaakte trombose als stollingsonderzoek nog ontbreekt, epilepsie, complexe psychiatrie.
  • Adviseer zodra de vrouw zwanger is geworden meteen een eerste afspraak te maken bij de verloskundig hulpverlener.
  • Bij onderstaande indicaties kunnen vrouwen die zwanger zijn een eerste zwangerschapscontrole bij de gynaecoloog afspreken, zie ook de verloskundige indicatielijst op www.nhg.org/pcz.

Obstetrische anamneseAandoeningen van de moeder
bloedgroepantagonismediabetes mellitus
vroeggeboorte (< 33 weken)pre-existente hypertensie
meerdere vroeggeboorten (< 37 weken)stollingsstoornis
cervixinsufficiëntiehartafwijking met hemodynamische consequenties
eerder kind met een geboortegewicht < p5HIV
schildklieraandoening met TSH-receptorantistoffen of hyperthyreoïdie
inflammatoire darmziekte
systeemziekte
misbruik van alcohol of harddrugs

Informatieve websites: