U bent hier

Perifere aangezichtsverlamming

Cluster: 
N. Zenuwstelsel
Status: 
Actueel - 2010

M93

Perifere aangezichtsverlamming M93

BegrippenNaar de tekst van de NHG-Standaard

Perifere aangezichtsverlamming: volledige of gedeeltelijke, eenzijdige verlamming van de aangezichtsmusculatuur door een functiestoornis van de nervus facialis. Bij volledige uitval is de aangezichtsmusculatuur geheel verlamd, met een hangende mondhoek en onvermogen om het oog te sluiten aan de aangedane zijde.

Idiopathische perifere aangezichtsverlamming (IPAV): een perifere aangezichtsverlamming waarvoor geen oorzaak kan worden gevonden.

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

Klachten die passen bij een IPAV

  • Klachten zijn in korte tijd (één tot twee dagen) ontstaan.
  • Verandering van de smaak, verminderde speekselvloed, verminderde traansecretie, overgevoeligheid voor geluid, (milde) spraak- en/of slikstoornissen.
  • Lichte pijn in of rond het oor.

Klachten die niet passen bij een IPAV

  • Algemeen: klachten ontstaan na een recent (schedel)trauma; geleidelijke, progressieve uitval (passend bij een tumor in het verloop van de n. facialis of bij een cholesteatoom); ernstige pijn (passend bij herpes zoster, tumoren, maligne otitis externa, otitis media).
  • Op kno-gebied: gehoorverlies, duizeligheid, oorsuizen (passend bij otitis media, cholesteatoom, tumor, herpes zoster); loopoor, koorts (passend bij otitis media, maligne otitis externa).
  • Op neurologisch gebied: hoofdpijn, nekstijfheid (passend bij pathologie van het centraal zenuwstelsel); krachtvermindering of coördinatiestoornissen van arm en/of been (passend bij pathologie van het centraal zenuwstelsel); dubbelzien, verminderd gevoel in het gelaat (passend bij diverse neurologische aandoeningen met multipele hersenzenuwuitval); klachten ontstaan na een tekenbeet met erythema migrans, pijn in gewrichten, extremiteiten of romp, koorts (passend bij lymeborreliose).

Let op relevante comorbiditeit op internistisch, kno- en neurologisch gebied (verhoogd risico op een CVA, systeemziekten als sarcoïdose, maligniteiten in de voorgeschiedenis, multipele sclerose).

Lichamelijk onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

Maak onderscheid tussen een centrale of perifere oorzaak van de aangezichtsverlamming. Bij een centrale oorzaak is alleen de onderste helft van de aangezichtsmusculatuur aangedaan.

Beoordeel:

  • asymmetrie van het gelaat;
  • functie van de aangezichtsmusculatuur;
  • functie van de andere hersenzenuwen;
  • coördinatie en kracht van armen en benen;
  • meningeale prikkeling (zoals nekstijfheid).

Indien een perifere aangezichtsverlamming is vastgesteld, onderzoek dan:

  • het oor, de gehoorgang en de slijmvliezen van mond en tong op de aanwezigheid van blaasjes;
  • het oor op tekenen van een otitis media, otitis externa, de aanwezigheid van een tumor of cholesteatoom;
  • de mondholte, tonsilregio en hals op de aanwezigheid van een tumor;
  • de mogelijkheid tot sluiting van de oogleden en eventuele conjunctivale roodheid.

EvaluatieNaar de tekst van de NHG-Standaard

Stel de diagnose IPAV indien de aangezichtsverlamming perifeer is, in korte tijd is opgetreden en er geen aanwijzingen zijn voor een onderliggende oorzaak.

Richtlijnen beleid bij IPAVNaar de tekst van de NHG-Standaard

VoorlichtingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Leg uit dat de patiënt niet door een beroerte getroffen is, maar dat de functie van de aangezichtszenuw door een onbekende oorzaak is uitgevallen. Het beloop is meestal gunstig.

Medicamenteuze therapieNaar de tekst van de NHG-Standaard

Corticosteroïden vergroten de kans op volledig herstel bij alle patiënten met een IPAV:

  • geef zo snel mogelijk en uiterlijk een week na het begin van de klachten prednisolon tweemaal daags 25 mg gedurende tien dagen;
  • wees bedacht op het hyperglykemische effect van corticosteroïden; geef maagprotectie bij gelijktijdig gebruik van NSAID’s of acetylsalicylzuur.

Oogmedicatie: geef bij onvoldoende sluiting van het oog een ooggel om uitdroging van de cornea te voorkomen. Geef voor de nacht een horlogeglasverband of een indifferente oogzalf (oculentum simplex) met een oogverband.

ControlesNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Beoordeel de functie van de aangezichtsmusculatuur en de oogsluiting na twee dagen opnieuw, het beeld kan de eerste dagen verslechteren. Beoordeel daarna gedurende de eerste maand wekelijks tot u een begin van herstel ziet. Afhankelijk van de mate en snelheid van herstel kan herbeoordeling vervolgens om de twee tot vier weken plaatsvinden.
  • Let op roodheid van de conjunctivae en beoordeel bij klachten van pijn aan het oog, een corpus-alienumgevoel of fotofobie het cornea-epitheel en de visus.
  • Heroverweeg de diagnose IPAV bij een afwijkend beloop en het alsnog optreden van alarmsymptomen.

Alarmsymptomen

  • Algemeen: een geleidelijke, progressieve verlamming van de aangezichtsmusculatuur.
  • Op kno-gebied: hevige (peri-)auriculaire pijn, otorroe en/of aanwijzingen voor een otitis, gehoorverlies, oorsuizen, evenwichtsstoornis, vesiculae in de gehoorgang of in de mond.
  • Op neurologisch gebied: krachtverlies of coördinatiestoornis van arm en/of been, hoofdpijn, nekstijfheid, multipele hersenzenuwuitval, ernstige spraak- en/of slikstoornissen, vermoeden van lymeborreliose met pijn in gewrichten, extremiteiten of romp, en/of koorts.

VerwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Verwijs kinderen jonger dan 15 jaar met een aangezichtsverlamming naar een kinderarts.
  • Verwijs naar een neuroloog:
    • bij vermoeden van een centrale oorzaak van de aangezichtsverlamming;
    • bij uitval van meerdere hersenzenuwen;
    • bij alarmsymptomen op neurologisch gebied.
  • Verwijs naar een kno-arts:
    • indien een oorzaak voor de aangezichtsverlamming onvoldoende kan worden uitgesloten;
    • bij alarmsymptomen op kno-gebied;
    • indien na een maand geen begin van herstel wordt waargenomen of bij onvoldoende herstel na drie maanden.
  • Verwijs met spoed naar de oogarts bij roodheid, pijn in het oog en verminderde visus ondanks adequate behandeling.