Otitis externa

Cluster: 
H. Oren
Status: 
Actueel - 2005

M49

Otitis externa M49 (december 2005)

BegrippenNaar de tekst van de NHG-Standaard

Otitis externa: diffuse ontsteking van de huid van de gehoorgang met pijn, jeuk, afscheiding, schilfering, roodheid of zwelling, eventueel in combinatie met gehoorverlies.

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

Vraag bij een vermoeden van otitis externa naar:

  • oorpijn;
  • jeuk in het oor;
  • vocht uit het oor;
  • gehoorverlies.

Informeer naar de duur van de klachten, eerdere episoden met (midden)oorklachten, recente verkoudheid. Vraag tevens naar een ooroperatie in het verleden, gaatje in het trommelvlies of trommelvliesbuisjes.

Vraag bij frequente recidieven of aanhoudende klachten ondanks behandeling naar mogelijk verband met zwemmen, oorpeuteren, gebruik van cosmetische producten en dragen van een hoorapparaat, geluidsdrager of gehoorbeschermende oordoppen.

Lichamelijk onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

Onderzoek eerst het klachtenvrije en vervolgens het aangedane oor.

Let op de oorschelp, littekens achter het oor en pijn bij tractie aan de oorschelp.

Inspecteer met de otoscoop:

  • de gehoorgang: zwelling, schilfering, roodheid, otorroe, vesiculae en erosies;
  • het trommelvlies: intact, ontstekingsverschijnselen.

Bij een niet te beoordelen trommelvlies: maak eerst de gehoorgang schoon.

Aanvullend onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

Neem bij aanhoudende klachten ondanks behandeling na drie weken materiaal af voor kweek op schimmels, gisten en bacteriën.

Overweeg bij een vermoeden van contactallergie verwijzing voor allergologisch onderzoek.

EvaluatieNaar de tekst van de NHG-Standaard

De anamnestische aanwezigheid van oorpijn, jeuk of vocht uit het oor in combinatie met zwelling, roodheid of schilfering van de gehoorgang, otorroe of pijn bij tractie aan de gehoorgang bij lichamelijk onderzoek wijst in de richting van otitis externa.

Denk ook aan:

  • otitis media acuta met geperforeerd trommelvlies;
  • furunkel;
  • herpes zoster oticus;
  • erysipelas;
  • corpus alienum.

Overweeg bij aanhoudende klachten ondanks adequate behandeling middenoorpathologie zoals een cholesteatoom.

Richtlijnen beleidNaar de tekst van de NHG-Standaard

VoorlichtingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Otitis externa is een ontsteking van de huid van de gehoorgang die met behandeling doorgaans binnen één tot drie weken geneest.
  • Oorzaken zijn: blootstelling aan warm en vochtig milieu, reiniging met stokjes en oorpeuteren. De oorzaak is niet altijd duidelijk.
  • Denk bij frequente recidieven en bij aanhoudende klachten ondanks behandeling aan uitlokkende factoren als irritatie door hoorapparaat, geluidsdrager of gehoorbescherming, of aan contactallergie.

Niet-medicamenteuze adviezenNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Oorpeuteren en reinigen van de gehoorgang vermijden.
  • Bij frequente recidieven door zwemmen: beschermende oordopjes of oorwatjes met vaseline.
  • Voorovergebogen douchen en haarwassen en de gehoorgang nadien goed drogen.
  • Bij het vermoeden van contactallergie agens op proef vermijden en effect beoordelen. Eventueel allergologisch onderzoek.

ReinigingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Bij debris of pus gehoorgang reinigen door uitspuiten met lauw water. Nadien drogen.

Bij patiënten met (een vermoeden van) een trommelvliesperforatie, trommelvliesbuisjes, trommelvliesplastiek of na middenoorchirurgie de gehoorgang niet uitspuiten, maar reinigen met een wattendrager of een uitzuigapparaat.

OntzwellingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Bij een vernauwde gehoorgang de wand ontzwellen met oortampon doordrenkt met oordruppels die zowel azijnzuur als een corticosteroïd bevatten. Instrueer de patiënt de tampon nat te houden met de oordruppels. Tampon na 24 uur verwijderen. Bij uitblijvende verbetering opnieuw reinigen en tamponneren. Reinigen en tamponneren maximaal zeven dagen voortzetten.

Medicamenteuze behandelingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Behandel met zure oordruppels met hydrocortison 1% FNA of zure oordruppels met triamcinolonacetonide 0,1% FNA in een dosering van 3 dd 3 druppels.

Kies bij trommelvliesperforatie aluminiumacetotartraat-oordruppels 1,2% FNA 3 dd 3 druppels.

Bij onvoldoende resultaat na een week de gehoorgang opnieuw reinigen en een week verder behandelen. Evenzo bij onvoldoende resultaat na twee weken. Bij uitblijven van effect na drie weken: kweek en resistentiebepaling.Bij otitis externa met koorts en algemeen ziek zijn: lokale behandeling aanvullen met oraal flucloxacilline 3 dd 500 mg gedurende zeven dagen en zo nodig paracetamol.

Preventie van recidiefNaar de tekst van de NHG-Standaard

Bij onvoldoende effect van niet-medicamenteuze maatregelen eventueel na zwemmen of ander contact met water één of enkele dagen preventief bovengenoemde oordruppels gebruiken. Bij frequente recidieven kan de patiënt bij de eerste verschijnselen deze druppels ook op eigen initiatief gebruiken.

ControleNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Als de klachten na een week niet verdwenen zijn.
  • Als de klachten na gebruik van een oortampon gedurende 24 uur niet verminderd zijn of de patiënt deze niet zelf kan verwijderen.

VerwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Verwijs:

  • Als de klachten ondanks behandeling op geleide van de uitslag van kweek en resistentiebepaling na vijf tot zes weken niet zijn verdwenen.
  • Als een acceptabel behandelingsresultaat uitblijft bij frequente recidieven.
  • Bij otitis externa met pijn en zwelling van de gehoorschelp, koorts en algemeen ziek zijn bij een (oudere) patiënt met diabetes mellitus of met een verminderde weerstand.
  • Bij otitis externa met koorts en algemeen ziek zijn die ondanks orale behandeling met flucloxacilline na 48 uur niet verbetert.