U bent hier

Obesitas

Cluster: 
T. Endocriene klieren/voeding/metabolisme
Status: 
Actueel - 2010

M95

Obesitas M95

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

De huisarts verricht diagnostiek bij:

Volwassenen

  • die zelf ondersteuning vragen bij gewichtsvermindering;
  • die comorbiditeit hebben waarbij gewichtsverlies van belang is;
  • die een verhoogd cardiovasculair risico hebben (zie NHG-Standaard CVRM).

Kinderen

  • die zelf (of bij wie ouders/verzorgers) ondersteuning vragen bij gewichtsvermindering;
  • die in verband met obesitas verwezen zijn door de jeugdgezondheidszorg of een andere eerstelijnsvoorziening;
  • waarbij pathologie/risicofactoren zijn vastgesteld waarbij een hoog lichaamsgewicht een rol kan spelen;
  • die obees ogen, ongeacht waarvoor ze op het spreekuur komen.

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

Vraag naar:

  • symptomen van onderliggende oorzaken: chronische ziekte(n) met bewegingsbeperking, hypothyreoïdie, polycysteusovariumsyndroom, neurologische afwijkingen/verminderde visus of gezichtsveldbeperking (ruimte innemend proces hypothalamus);
  • klachten als gevolg van obesitas: dyspnoe, pijn knie of heup, symptomen van slaapapneu;
  • psychische aandoeningen: depressie, eetstoornissen, sociale fobie.

Extra bij kinderen:

  • psychosociale problematiek: afwijkend gedrag, gepest worden, opvoedingsproblemen;
  • voorkomen van obesitas, diabetes, cardiovasculaire risicofactoren of aandoeningen bij ouders;
  • groeicurve: kleine gestalte of afbuiging van de curve.

Lichamelijk onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Bepaal lengte, gewicht, buikomvang en BMI (gewicht (in kg)/lengte2 (in m)).
  • Beoordeel bij kinderen ook de aanwezigheid van dysmorfieën en acanthosis nigricans.

Aanvullend onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Bij volwassenen: zie NHG-Standaarden CVRM of Diabetes mellitus type 2 voor indicaties voor het opstellen van een cardiovasculair risicoprofiel en screenen op diabetes. Bij vermoeden op hypothyreoïdie zie de NHG-Standaard Schildklieraandoeningen.
  • Bij kinderen: bepaal bij kinderen > 10 jaar een nuchter glucose.

EvaluatieNaar de tekst van de NHG-Standaard


Classificatie van BMI bij volwassenen
Normaal gewichtBMI18,5-24,9
OvergewichtBMI25-29,9
ObesitasBMI30-39,9
Morbide obesitasBMI≥ 40

Classificatie van BMI bij kinderen: gebruik de BMI-calculator op www.nhg.org/BMI.

Bepaal bij kinderen de mate van obesitas (graad 1, 2, of 3, zie tabel 2 tekst standaard).

De huisarts behandelt de volgende groepen patiënten:

Volwassenen

  • met overgewicht en een ernstig vergrote buikomvang, die begeleiding vragen;
  • met overgewicht en een met overgewicht samenhangende comorbiditeit (diabetes type 2, hart- en vaatziekten, chronische gewrichtsklachten of slaapapneu);
  • met overgewicht en een verhoogd cardiovasculair risico (volgens NHG-Standaard CVRM);
  • met obesitas.

Kinderen

  • met obesitas graad 1 of 2 zonder een verhoogd glucose (< 5,6 mmol/l).

Richtlijnen beleidNaar de tekst van de NHG-Standaard

Stel in overleg met de patiënt een individueel behandelplan op (zie tekst standaard).

VoorlichtingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Informeer de patiënt over:

  • complicaties van obesitas;
  • realistisch gewichtsverlies (5 tot 10%) en de effecten daarvan;
  • het belang van leefstijlaanpassingen en het betrekken van de omgeving hierbij.

Niet-medicamenteuze behandelingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Een gecombineerde leefstijlinterventie van:

  • gezonde voeding (Richtlijnen Goede Voeding);
  • minimaal 1 uur per dag matig intensief bewegen;
  • eventueel (cognitieve) gedragstherapie en/of opvoedondersteuning.

Duur: 1 jaar begeleiding gewichtsvermindering, 1 jaar begeleiding gewichtsbehoud, daarna minder intensief.

ControlesNaar de tekst van de NHG-Standaard

Driemaandelijks in de eerste twee jaar:

  • bespreek het behandelplan, beoordeel de motivatie en in hoeverre het doel van de behandeling behaald is;
  • bepaal gewicht en buikomvang en bij kinderen ook lengte en eenmaal per jaar glucose.

Bied daarna halfjaarlijkse controles aan. In het geval van diabetes en/of (een verhoogd risico op) hart- en vaatziekten controle in de consulten voor deze aandoeningen.

VerwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

Verwijs

Volwassenen:

  • bij vermoeden van een onderliggende oorzaak waarnaar specialistisch onderzoek nodig is;
  • bij vermoeden van slaapapneusyndroom;
  • voor bariatrische chirurgie naar een ziekenhuis met ruime ervaring.

Kinderen:

  • als praktijkrandvoorwaarden niet aanwezig zijn;
  • bij graad 3 obesitas of graad 1 of 2 obesitas met verhoogde glucosewaarde;
  • bij symptomen van slaapapneusyndroom;
  • bij acanthosis nigricans;
  • bij een vermoeden van een zeldzame onderliggende aandoening;
  • indien na behandeling het gewichtsverlies na 6 maanden voor uitgegroeide kinderen < 10% en voor niet-uitgegroeide kinderen < 5% is;
  • bij (seksueel) misbruik en/of affectieve verwaarlozing.