Obesitas

Volwassenen

• die zelf ondersteuning vragen bij gewichtsvermindering;
• die comorbiditeit hebben waarbij gewichtsverlies van belang is;
• die een verhoogd cardiovasculair risico hebben (zie NHG-Standaard CVRM).

Kinderen

• die zelf (of bij wie ouders/verzorgers) ondersteuning vragen bij gewichtsvermindering;
• die in verband met obesitas verwezen zijn door de jeugdgezondheidszorg of een andere eerstelijnsvoorziening;
• waarbij pathologie/risicofactoren zijn vastgesteld waarbij een hoog lichaamsgewicht een rol kan spelen;
• die obees ogen, ongeacht waarvoor ze op het spreekuur komen.

Vraag naar:

• symptomen van onderliggende oorzaken: chronische ziekte(n) met bewegingsbeperking, hypothyreoïdie, polycysteusovariumsyndroom, neurologische afwijkingen/verminderde visus of gezichtsveldbeperking (ruimte innemend proces hypothalamus);
• klachten als gevolg van obesitas: dyspnoe, pijn knie of heup, symptomen van slaapapneu;
• psychische aandoeningen: depressie, eetstoornissen, sociale fobie.

Extra bij kinderen:

• psychosociale problematiek: afwijkend gedrag, gepest worden, opvoedingsproblemen;
• voorkomen van obesitas, diabetes, cardiovasculaire risicofactoren of aandoeningen bij ouders;
• groeicurve: kleine gestalte of afbuiging van de curve.

• Bepaal lengte, gewicht, buikomvang en BMI (gewicht (in kg)/lengte² (in m)).
• Beoordeel bij kinderen ook de aanwezigheid van dysmorfieën en acanthosis nigricans.

• Bij volwassenen: zie NHG-Standaarden CVRM of Diabetes mellitus type 2 voor indicaties voor het opstellen van een cardiovasculair risicoprofiel en screenen op diabetes. Bij vermoeden op hypothyreoïdie zie de NHG-Standaard Schildklieraandoeningen.
• Bij kinderen: bepaal bij kinderen > 10 jaar een nuchter glucose.

Classificatie van BMI bij kinderen: gebruik de BMI-calculator op www.nhg.org/BMI.

Bepaal bij kinderen de mate van obesitas (graad 1, 2, of 3, zie tabel 2 tekst standaard).

De huisarts behandelt de volgende groepen patiënten:

Volwassenen

• met overgewicht en een ernstig vergrote buikomvang, die begeleiding vragen;
• met overgewicht en een met overgewicht samenhangende comorbiditeit (diabetes type 2, hart- en vaatziekten, chronische gewrichtsklachten of slaapapneu);
• met overgewicht en een verhoogd cardiovasculair risico (volgens NHG-Standaard CVRM);
• met obesitas.

Kinderen

• met obesitas graad 1 of 2 zonder een verhoogd glucose (< 5,6 mmol/l).

Informeer de patiënt over:

• complicaties van obesitas;
• realistisch gewichtsverlies (5 tot 10%) en de effecten daarvan;
• het belang van leefstijlaanpassingen en het betrekken van de omgeving hierbij.

Een gecombineerde leefstijlinterventie van:

• gezonde voeding (Richtlijnen Goede Voeding);
• minimaal 1 uur per dag matig intensief bewegen;
• eventueel (cognitieve) gedragstherapie en/of opvoedondersteuning.

Duur: 1 jaar begeleiding gewichtsvermindering, 1 jaar begeleiding gewichtsbehoud, daarna minder intensief.

Volwassenen:

• bij vermoeden van een onderliggende oorzaak waarnaar specialistisch onderzoek nodig is;
• bij vermoeden van slaapapneusyndroom;
• voor bariatrische chirurgie naar een ziekenhuis met ruime ervaring.

Kinderen:

• als praktijkrandvoorwaarden niet aanwezig zijn;
• bij graad 3 obesitas of graad 1 of 2 obesitas met verhoogde glucosewaarde;
• bij symptomen van slaapapneusyndroom;
• bij acanthosis nigricans;
• bij een vermoeden van een zeldzame onderliggende aandoening;
• indien na behandeling het gewichtsverlies na 6 maanden voor uitgegroeide kinderen < 10% en voor niet-uitgegroeide kinderen < 5% is;
• bij (seksueel) misbruik en/of affectieve verwaarlozing.