U bent hier

Diverticulitis

Cluster: 
D. Spijsverteringsorganen
Status: 
Actueel - 2011

M99

Diverticulitis M99 (September 2011)

BegrippenNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Diverticulose: aanwezigheid van divertikels in het colon zonder symptomatologie. Bij klachten en symptomen van diverticulose, zoals diverticulitis, wordt gesproken van gecompliceerde diverticulose.
  • Diverticulitis: ontsteking van één of meer divertikels van het colon.
  • Gecompliceerde diverticulitis: diverticulitis die gepaard gaat met complicaties, zoals peridiverticulitis, abcesvorming of perforatie.
  • Divertikelbloeding: een bloeding uit een, al dan niet ontstoken, divertikel.

Richtlijnen diagnostiekNaar de tekst van de NHG-Standaard

AnamneseNaar de tekst van de NHG-Standaard

Vraag naar:

  • aard, patroon en duur van de buikpijn;
  • invloed van bewegen op de pijn;
  • koorts (temperatuur > 38 oC);
  • misselijkheid;
  • defecatiepatroon: diarree, obstipatie, bloed of slijm bij ontlasting;
  • relevante voorgeschiedenis: diverticulitis of diverticulose, eerdere episoden met buikpijn, buikoperaties;
  • chronische ziekten, zoals IBD en diabetes mellitus;
  • medicatie, vooral immuunsuppressiva en analgetica.

Lichamelijk onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

Verricht het volgende onderzoek:

  • beoordeling algemene toestand (let op tekenen van dehydratie);
  • bepaling van bloeddruk en pols (let op tekenen van dreigende shock);
  • temperatuurmeting;
  • onderzoek van abdomen (let vooral op tekenen van peritoneale prikkeling en breukpoorten);
  • bij vermoeden gynaecologische pathologie: vaginaal toucher;
  • rectaal toucher.

Aanvullend onderzoekNaar de tekst van de NHG-Standaard

Laboratoriumonderzoek kan bijdragen aan het stellen van de diagnose:

  • bepaal CRP-waarde; wees erop bedacht dat het CRP minder (snel) kan stijgen bij immuungecompromitteerde patiënten;
  • onderzoek de urine bij vermoeden van urologische aandoeningen.

Beeldvormend onderzoek (echografie) heeft bij sterk vermoeden van diverticulitis geen meerwaarde voor het beleid; bij gerede differentiaaldiagnostische twijfel kan dit wel zinvol zijn.

EvaluatieNaar de tekst van de NHG-Standaard

Er is sprake van een sterk vermoeden van een ongecompliceerde diverticulitis bij:

  • binnen enkele dagen ontstane aanhoudende scherpe, stekende pijn links onder in de buik, EN
  • druk- en/of loslaatpijn alleen links onder in de buik, EN
  • afwezigheid van alarmsignalen.

Koorts (> 38 oC) en een verhoogd CRP (> 20 mg/l) kunnen de diagnose ondersteunen.

Er is sprake van een sterk vermoeden van een gecompliceerde diverticulitis indien daarnaast een of meer van de volgende alarmsignalen aanwezig zijn:

  • tekenen van peritoneale prikkeling (vooral défense musculaire);
  • tekenen van ileus;
  • rectaal bloedverlies;
  • lokaal palpabele weerstand;
  • hypotensie;
  • sterk verhoogd CRP (> 100 mg/l).

Immuungecompromitteerde patiënten lopen een verhoogd risico op een gecompliceerde diverticulitis.

Differentiaaldiagnose: prikkelbaredarmsyndroom, appendicitis, colorectaal carcinoom, gastro-enteritis, obstipatie, inflammatoire darmziekte, pelvic inflammatory disease en torsie van een linkerovariumcyste.

Richtlijnen beleidNaar de tekst van de NHG-Standaard

VoorlichtingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Diverticulitis is een ontsteking van uitstulpingen van de dikke darm die meestal spontaan geneest.
  • Vanwege een klein risico op complicaties is controle vooral in de eerste week noodzakelijk.
  • Omdat uitstulpingen van de dikke darm blijven bestaan, kan na genezing opnieuw een ontsteking optreden.
  • Adviseer om dagelijks de temperatuur rectaal te meten en direct (ook buiten praktijkuren) contact op te nemen bij: braken, rectaal bloedverlies, toename van de klachten, of temperatuur > 39 oC.

Niet-medicamenteuze adviezenNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Bedrust is niet noodzakelijk; patiënten kunnen hun activiteiten aanpassen aan hoe ze zich voelen.
  • Dieetmaatregelen zijn niet nodig; patiënten kunnen eten en drinken wat ze goed verdragen.

Medicamenteuze therapieNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Als pijnstilling kan paracetamol worden voorgeschreven. NSAID’s worden ontraden wegens gastro-intestinale bijwerkingen. Analgetica kunnen koorts maskeren.
  • Bij obstipatie worden laxantia geadviseerd (lactulose, macrogol).
  • Antibiotica worden niet geadviseerd.

Controle en verwijzingNaar de tekst van de NHG-Standaard

  • Bij lichte en milde klachten volgt controle binnen enkele dagen, tenzij de klachten toenemen, braken of rectaal bloedverlies optreedt of de temperatuur oploopt tot boven 39 oC.
  • Bij ernstige klachten (veel pijn, oplopende temperatuur), maar zonder kenmerken van gecompliceerde diverticulitis, is controle op de volgende dag noodzakelijk. Informeer zo nodig de huisartsenpost.
  • Wanneer een patiënt na een episode van diverticulitis geheel klachtenvrij is, is er geen reden voor beeldvormend onderzoek om diverticulose aan te tonen.

Verwijs naar de chirurg:

  • bij vermoeden van een gecompliceerde diverticulitis.

Verwijs naar de maag-darm-leverarts:

  • bij onzekerheid over de diagnose;
  • bij persisterende klachten of atypisch beloop.

Een recidiverende diverticulitis zonder persisterende klachten na de acute fase is geen reden voor verwijzing.