U bent hier

NHG-Congres 2017: Een terugblik

20 november, 2017

Het NHG-Congres op vrijdag 17 november 2017 in de RAI in Amsterdam had als thema ‘de lerende huisarts’. De opkomst was groot, maar de RAI bood genoeg ruimte om collega’s te ontmoeten. Een deelnemer: ‘Je laadt weer op voor een heel jaar.’

Exclusief voor leden: Video-opnames en powerpoints van de presentaties

 

 

Voorprogramma Omdenken

Het team van Omdenken verzorgde dit jaar het voorprogramma van het NHG-Congres, mede mogelijk gemaakt door de Landelijke Huisartsen Opleiders Vereniging (LHOV) vanwege hun 20-jarig bestaan. In een gesprek met het publiek lieten Daniël Koopmans en Joop Bonekamp zien hoe je meebeweegt in je communicatie. Als iemand hard praat bijvoorbeeld, ga dan ook hard praten. Dat is meebewegen, door het omdenkteam geïllustreerd met komische sketches. Het publiek moest een oefening doen waarbij je op vragen alleen met ‘ja’ mocht antwoorden en alleen enthousiast mocht reageren. Een fluitje strafte hakkelaars af, winnaars werden onderscheiden met een Omdenk-badge.

 

Een leerzame dag

Het NHG-Congres had dit jaar als thema ‘de lerende huisarts’. Dat leren werd breed opgevat. Zo waren er medisch inhoudelijke sessies, maar ook interactief toneel waarbij de deelnemers moesten ingrijpen in een conversatie tussen huisarts en patiënt, en een serious game waarin artsen tegen elkaar en tegen andere disciplines streden.

Live verslag

Twee razende reporters brachten live verslag uit op en over het congres: televisiedokter Robbert Keppel van Dokters versus Internet en Tom Kerkhof, digitaal marketeer. Vier vloggers plaatsten via twitter live video’s over de keuzesessies die ze bezochten. Nieuw was ook de pubquiz, in een sfeervol bruin café ingebouwd in het RAI-complex. Alles kwam samen in de interactieve Red Room in de centrale congreshal, waar de huisartsen konden kennismaken met NHG-onderzoekers en medewerkers, de sociale-mediamuur konden bekijken, en vragen konden stellen aan keynotesprekers zoals neurobioloog Dick Swaab.

RX-app

NHG-bestuursvoorzitter Rob Dijkstra opende het congres en vertelde dat de Rx-app sinds kort gratis te downloaden is. De Rx-app bevat het gehele NHG-Formularium. Dijkstra liet gedurende de dag diverse huisartsen-collega’s in video’s aan het woord over hun vak.
Ook wees Dijkstra op de huisartshartweek: ‘Een eenvoudige beslisregel in een flashmob van één week. Twee minuten invulwerk door een gemakkelijke e-health-toepassing.’

Casuïstiekprijs begeleiding onbedoelde zwangerschap

Hoofdredacteur Ivo Smeele reikte de jaarlijkse prijs uit voor de beste klinische les in Huisarts & Wetenschap: de casuïstiekprijs. In video’s vertellen kandidaten over hun onderwerpen: Tonnie Coppus over zwakbegaafdheid en seksueel misbruik, Peter Leusink over begeleiding bij onbedoelde zwangerschap, en Boukje van Dijk over hand-voet-mondziekte.

Leusink valt in de prijzen vanwege het actuele onderwerp door de nieuwe medicatie voor zwangerschaponderbreking, de huisartsgeneeskundige context, en het aspect van shared decision-making. Smeele: ‘Leusink laat zien hoe je een vrouw op een moeilijk moment kunt helpen om zelf keuzes te maken. En het artikel is erg goed geschreven.’ Janny Dekker nam de prijs in ontvangst.

Heert Dokterprijs uitsluiten longembolie

De Huisarts & Wetenschap-prijs voor het beste originele wetenschappelijke onderzoek, de Heert Dokterprijs, werd dit jaar uitgereikt door Patrick Bindels, hoofd Huisartsgeneeskunde aan ErasmusMC Rotterdam. De prijs ging dit jaar naar Janneke Hendriksen met haar onderzoek naar klinische blik versus beslisregel om de diagnose longembolie uit te sluiten. Bindels: ‘Beide methoden zijn veilig toonde zij aan, maar de beslisregel is aanzienlijk efficiënter.’

Een andere kandidaat was Tobias Bonten die met NIVEL onderzoek deed naar de invloed van Thuisarts.nl op zorggebruik. Bindels: ‘Het blijkt dat een simpele e-healthinterventie heel effectief is.’ Carolien van Dipten was een andere genomineerde met een onderzoek naar eerstelijnzorg voor de patiënt met chronische kanker. Bindels: ‘Alle kandidaten hebben in grote internationale bladen gepubliceerd. Dit jaar was het genomineerde onderzoek van topkwaliteit.’

Leren als tweerichtingsverkeer

Bestuursvoorzitter Rob Dijkstra legde uit dat het thema De lerende huisarts breed was opgevat: ‘Leren van de patiënt, leren van je team, leren van opleiden en individueel leren, maar ook een lerende huisartsgeneeskunde en een lerend NHG zijn de thema’s van dit congres. De huisartsgeneeskunde zelf heeft geleerd, zoals zin en onzin van antibiotoca bij keelontsteking en pilcontroles, maar ook buiten de spreekkamer, zoals over onderhandelen met zorgverzekeraars.’

Dijkstra: ‘We leren ook tijd nemen om te luisteren. De patiënt vertelt je dan zelf wat er aan de hand is. Je leert ook dat je eerstelijnscollega’s ieder hun eigen sterke punten hebben, van praktijkondersteuner en paramedicus tot medewerkers van de thuiszorg en de gemeente. We leren van elkaar, niet meer alleen individueel. Net als voor opleidingen geldt: leren is tweerichtingsverkeer. En van de jongere garde van collega’s leren we veel over de privé-werkbalans.’

Wetenschappelijk programma – Henriëtte van der Horst

Congresvoorzitter Henriëtte van der Horst opende het wetenschappelijke deel van het congres, te beginnen met neurobioloog Dick Swaab. Van der Horst: ‘Wij zijn ons brein, zei Dick Swaab; we zijn er nog steeds over in discussie. Maar Swaab zelf is alweer verder. Hij verdiept zich nu in het fitte, creatieve, lerende brein.’

Ons lerende brein – Dick Swaab

Dick Swaab, arts en emeritus hoogleraar neurobiologie van het AMC, vertelt over de ontwikkeling van het brein van embryo tot Alzheimer en de beperkingen van de genetische invloed. ‘Meer schade door koppen bij het voetbal zorgt voor meer kans op Alzheimer en Parkinson. Maar hersenen kunnen ook herstellen. Wear & tear versus use it or lose it: een goed advies is niet te geven.’

Swaab citeert spraakmakende artikelen uit Cell en Brain. Uit het Cell-artikel blijkt dat de ziekte van Alzheimer bij tweetaligen vijf jaar later optreedt dan bij niet-tweetaligen. ‘Geert Wilders gaat dit niet leuk vinden,’ stelt Swaab – in de zaal wordt gelachen. Soortgelijke heilzame processen bij een muziekinstrument leren bespelen op hogere leeftijd en bij op oudere leeftijd oefenen met muziek, zang en dans, zoals in China op grote schaal gebeurt. Het brein is dus toch te manipuleren: hoopvolle wetenschap voor zowel de lerende dokter als de genezende patiënt.

De wetten van presteren – Toon Gerbrands

Toon Gerbrands, algemeen directeur van voetbalclub PSV en voormalig volleybalcoach, ziet als overeenkomst tussen artsen en sportcoaches de oprechte interesse in mensen. Gerbrands: ‘De medische wereld is belangrijk voor de sportwereld. Bij PSV hebben we een arts en een fysiotherapeut in dienst, en vast contact met specialismen voor orthopedie, cardioligie, en tests.’ Maar artsen kunnen ook wat leren van de sportcoaches, alsdus Gerbrands: ‘Coaches zijn altijd eerlijk tegen spelers.’

Voor duurzaam presteren zijn een duidelijk doel, een visie en samenwerken onontbeerlijk. En dan komt transparantie om de hoek kijken. Gerbrands: ‘In de sport moet je eerlijk en duidelijk zijn. Je werkt met duidelijke afpraken en bespreekt alles in de groep – niet een-op-een – waarbij je individuele missers benoemt en complimenten uitdeelt. Natuurlijk kan dat pijnlijk zijn, maar de volgende keer zijn de rollen omgedraaid en krijgt een ander de complimenten. Dat wekt vertrouwen. De meeste mensen doen dat moeiteloos dagelijks met hun kinderen, maar in het werk vinden we dat lastig. Toch is het rendement enorm. Individuen gaan beter presteren, ontwikkeling gaat sneller en iedereen functioneert beter.’ Ga je vervolgens voor een topprestatie dan zijn visie, actie en passie nodig: ‘Met alleen visie en passie heb je een beleidsmedewerker, met alleen passie en actie heb je een workaholic, en zonder passie ben je een ambtenaar.’

Diep leren

Net als de plenaire lezing van Gerbrands bood de plenaire wisselsessie over Diep leren een eyeopener over de spanning tussen leren en communiceren. In deze sessie met de ondertitel ‘Een pas de deux; de juiste mindset, intrinsieke motivatie en openhartige feedback onmisbaar’ lanceerden Erik Heineman, Johan Koeleman en Greet Vos de begrippen ‘rampzalige empathie’, ‘radicale openhartigheid’, manipulatieve oprechtheid’ en ‘onaangename agressiviteit’. Met rollenspellen lieten zij zien dat de tweede houding de sleutel is tot succes.

Digitale (v)aardigheden – Bart Timmers

Digitale mogelijkheden te over, zegt huisarts en huisartsopleider Bart Timmers, maar het zou mooi zijn als we eerst controle zouden krijgen over de digitale overvloed. Om te beginnen onze e-mail. Timmers leerde de deelnemers daarom een beproefde methode om de inbox leeg te krijgen.

Een digitaal hulpmiddel om zowel wachtwoorden en tekeningen van je kinderen als pdf’s, webpagina’s en aantekeningen goed terugvindbaar en overal benaderbaar te bewaren, is Evernote. Dat is helaas niet meer beschikbaar voor androidtoestellen. Timmers demonstreerde daarom nog talloze andere mogelijkheden en beantwoordde vragen over een groot aantal andere programma’s en apps, zoals Yammer, Slack en Pocket, evenals beproefde timemanagementmethoden binnen de digitale mogelijkheden.

One Health Game

In de keuzesessie ‘De One Health Game, een spel vol spanning’ streden de deelnemers in een groot aantal groepen van 6 personen in het zeer dynamische one health game (een digitaal spel) via communicatie en coördinatie om de hoofdprijs. De casus was een uitbraak van een vogelgriepepidemie. Er waren dierenartsen- en huisartsenteams. Deelnemers konden mailen met de spelleider en via smartphone  communiceren, nieuwsberichten en twitter bekijken en e-mailen. Ook konden deelnemers gebeld worden door ‘de pers’ en moesten die dan goed te woord kunnen staan.

Emotie en evidence in het digitale tijdperk

Jan Jacobs, voormalig journalist van de Wall Street Journal, IT-ondernemer en uitgever van SmartHealth, een website over e-health, vindt dat je niet bij alle vernieuwingen hoeft te wachten op evidence, en dat weerstand tegen verandering meer te maken heeft met emoties dan met ratio.

Jacobs: ‘De patiënt met het zieke kind wil ’s avonds facetimen met de huisarts. Maar de huisarts vindt dat niet redelijk en niet betaalbaar en het past niet binnen het systeem. De huisarts is de hoeder van het systeem. Maar is dat systeem dan niet gevoelig voor de patiënt? E-health druppelt nu toch de praktijk binnen. Digitale toepassingen maken het veel gemakkelijker om de patiënt tegemoet te komen. Bedenk wel: het hoeft allemaal lang niet zo ingewikkeld. Trek geen te grote broek aan; je kunt dit in de huisartsenpraktijk veel gemakkelijker toepassen dan in de complexiteit van het ziekenhuis. En digitaal betekent vaak efficiënter.’

Ook al is er geen onomstotelijke evidence over effectiviteit; feiten liggen er wel, aldus Jacobs: ‘De kwaliteit van sensoren voor slaapapneu en hoge bloeddruk is toegenomen,’ aldus Jacobs: ‘ook COPD kun je door digitale middelen beter managen. Via de cloud controleer je de verkeerdsdrukte zodat je vuile lucht kunt vermijden.’ Ook slimmere triage, spraaktechnologie en oefenapps voor bekkenbodemklachten zijn evident kwaliteitsverhogend voor dokters en patiënten.

Diner en feest in Het Sieraad

Na het congres reden congresdeelnemers in comfortabele bussen naar het prachtige monumentale Amsterdamse School-pand Het Sieraad in de Amsterdamse buurt De Baarsjes voor een stijlvol buffet, dans en vermaak.

Congres 2018 in Den Haag over ggz

Het volgende NHG-Congres op 9 november 2018 in het World Economic Forum in Den Haag heeft als onderwerp 'Dokter, kijk eens tussen mijn oren! Psychische klachten in de huisartsenpraktijk'. Het NHG rekent op weer minstens zo’n mooie opkomst als dit jaar.