Belangrijkste aandachtspunten
De aanbevelingen in de Leidraad die bedoeld zijn voor individuele huisartsen sluiten aan bij de aanbevelingen over chronische pijn in de NHG-Standaard Pijn. Belangrijke aandachtspunten hierin:
- het tijdig herkennen van chronische pijn
- aandacht voor biologische, psychische en sociale factoren bij diagnostiek en beleid
- samenwerking en afstemming met andere betrokken behandelaren
- voor huisartsen blijft de NHG-Standaard Pijn leidend
Adviezen in de Leidraad
De Leidraad bevat adviezen voor betere organisatie van zorg rondom chronische pijn, in alle lijnen. Zo wordt aanbevolen om regionale multidisciplinaire en transmurale samenwerkingsverbanden op te zetten, zodat zorgverleners beter kunnen samenwerken en patiënten optimale ondersteuning krijgen. Voor de tweede en derde lijn adviseert de Leidraad om een zorgcoördinator en regiebehandelaar aan te wijzen. Ook geeft de Leidraad adviezen over op- en afschaling van de zorg bij chronische pijn, zodat patiënten behandeling krijgen die past bij de aard en ernst van de klachten.
Status van de Leidraad
De Leidraad is een startpunt om de zorg voor patiënten met chronische pijn te verbeteren. In de Leidraad wordt erkend dat het voor implementatie van veel adviezen ontbreekt aan goede randvoorwaarden, zoals passende bekostiging en voldoende capaciteit. Het NHG en de LHV hebben dit tijdens het ontwikkeltraject van de Leidraad ten aanzien van de huisartsenzorg ook meermaals aangegeven.
Voor huisartsen is de NHG-Standaard Pijn leidend
De basis van de adviezen in de Leidraad is dat individuele zorgverleners patiënten met chronische pijn behandelen volgens de eigen richtlijnen. Voor huisartsen is dit de NHG-Standaard Pijn.
Bij de herziening van de NHG-Standaard Pijn in 2021 is meer aandacht gekomen voor chronische pijn. In het kort luiden de aanbevelingen over chronische pijn:
- stel de diagnose chronische pijn bij pijnklachten die langer duren dan verwacht en bij pijn bij een chronische aandoening
- exploreer welke invloed biologische, psychische en sociale factoren hebben op de ervaren klachten en beperkingen
- geef uitleg over sensitisatie en formuleer samen met de patiënt haalbare behandeldoelen (verdwijnen van pijn vaak niet haalbaar, wel verbetering in kwaliteit van leven)
- richt het beleid op biologische, psychische en sociale factoren
- wees terughoudend met medicamenteuze pijnbehandeling bij patiënten met chronische pijn (in het bijzonder met opioïden)
- verwijs zo nodig naar fysio- of oefentherapeut, psycholoog, maatschappelijk werk
- verwijs patiënten die binnen de 1e lijn onvoldoende te helpen zijn naar een (bij voorkeur multidisciplinair) pijnbehandelcentrum
- verwijs alleen naar monodisciplinair werkende medisch specialisten met afgebakende vraagstelling
- stem met betrokken behandelaars af over behandeldoelen.
Er is sinds begin 2022 een ICPC voor chronische pijn (A01.01), waarmee de huisarts chronische pijn in het HIS kan registreren. Gebruik van deze code kan de huisarts helpen alert te blijven op het bestaan van chronische pijn, zodat de patiënt passende zorg krijgt.
Aanleiding voor Leidraad: knelpunten in de zorg
Bijna 1 op de 5 volwassenen heeft matige tot ernstige chronische pijn. Chronische pijn kan een forse impact hebben op de kwaliteit van leven, het dagelijks functioneren en de stemming. Zowel patiënten als zorgverleners ervaren knelpunten in de zorg. Een inhoudelijk knelpunt is bijvoorbeeld het gebrek aan expertise. Organisatorisch ontbreekt vaak een goede samenwerking en afstemming tussen betrokken zorgverleners en zijn de randvoorwaarden hiervoor niet voldoende geregeld. De benodigde tijdsinvestering is ook een veel genoemd knelpunt. De Leidraad en bijbehorend implementatieplan bevatten aanbevelingen voor individuele zorgverleners en beleidsmakers.
Multidisciplinaire werkgroep
De Leidraad is ontwikkeld in een multidisciplinaire werkgroep. Initiatiefnemers voor de Leidraad waren de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) en Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA). Het NHG was, in afstemming met de LHV, lid van de werkgroep.
