In de praktijk worden patiënten regelmatig voor herhaalrecepten naar de huisarts verwezen zonder dat hierover afspraken met de huisarts zijn gemaakt. Dat past niet bij de gemaakte afspraken en kan gevolgen hebben voor de kwaliteit en continuïteit van zorg.
Het NHG adviseert huisartsen terughoudend te zijn met het herhalen van specialistische medicatie, zoals antipsychotica, anti-epileptica, middelen voor inflammatoire darmziekten en oncolytica. Dit zijn geneesmiddelen die huisartsen doorgaans niet zelf voorschrijven en waarvoor patiënten onder behandeling zijn van een medisch specialist.
Dit is het standpunt van het NHG
- Het NHG hanteert onverminderd het NHG Standpunt Herhalen specialistische medicatie. Je bent niet verplicht om specialistische medicatie over te nemen of te herhalen, tenzij je zelf instemt met dit extra aanbod en deze facultatieve zorg.
- Je kunt dit overwegen als:
- je voldoende ervaring, tijd en extra kennis hebt over het voorschrijven van specialistische medicatie;
- je beschikt over een oproepsysteem voor noodzakelijke controles;
- er een duidelijke overdracht is van de specialist, inclusief (controle)instructies;
- laagdrempelig overleg en directe terugverwijzing mogelijk zijn.
Neem je de behandeling over? Dan ben jij ook verantwoordelijk voor de controles en het beleid.
Twee specifieke bijlagen
Het Standpunt Herhalen specialistische medicatie bevat twee specifieke bijlagen: een over clozapine en een over lithium. Dit zijn specialistische geneesmiddelen die de huisarts in de praktijk regelmatig kan tegenkomen en waarvoor de huisarts mogelijk ook herhaalverzoeken ontvangt.
Als de huisarts deze herhaalrecepten uitschrijft, is die daarmee ook verantwoordelijk voor de hele behandeling, inclusief de noodzakelijke (laboratorium)controles. In de voorzorgen bij deze specifieke specialistische medicatie zijn enkele wijzigingen doorgevoerd.
Bijlage 1 – Voorzorgen bij clozapinegebruik
De voorzorgen voor huisartsen met patiënten die clozapine gebruiken, zijn aangepast in overeenstemming met de nieuwe adviezen van de Clozapine Plus Werkgroep. De voornaamste wijziging is dat de zorg voor patiënten die clozapine gebruiken in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) blijft en dat de behandeld arts ook de controles doet.
De ervaring is dat ook stabiele patiënten kwetsbaar blijven en op enig moment weer intensieve behandeling nodig kunnen hebben. Het advies is daarom dat de huisarts bij voorkeur geen clozapine herhaalt.
Kennis over clozapinegebruik kan de huisarts helpen als patiënten die clozapine gebruiken met andere klachten op het spreekuur komen. Zo kan de huisarts deze patiënten begeleiden bij de risico’s die verbonden zijn aan clozapinegebruik, zoals obstipatie met risico op paralytische ileus, pneumonie of clozapine-intoxicatie bij koorts of ontsteking.
Omdat de regels voor monitoring van clozapinegebruik in 2025 versoepeld zijn, zijn ook de benodigde controles bij clozapinegebruik in deze bijlage aangepast.
Let op bij herhaalaanvragen voor clozapine
Herhaalaanvragen worden soms in één keer geaccordeerd, bijvoorbeeld via een verzamelactie in het huisartsinformatiesysteem. Daardoor kan een herhaalrecept voor clozapine ongemerkt worden meegenomen. Controleer daarom altijd of er specialistische medicatie tussen de herhaalaanvragen staat voordat je deze accordeert.
Bijlage 2 – Voorzorgen bij lithiumgebruik
Bij de voorzorgen voor huisartsen met patiënten die lithium gebruiken, is de interactie met GLP1-agonisten toegevoegd als risicofactor voor lithium-intoxicatie.
Belangrijk uitgangspunt
Het NHG vindt het onwenselijk als patiënten voor herhaalrecepten worden terugverwezen naar de huisarts zonder overleg met de huisarts zelf. Soms worden afspraken zo uitgelegd dat huisartsen de zorg ‘moeten’ overnemen, maar deze keuze blijft altijd bij de huisarts. Uitgangspunt blijft de samenwerking tussen huisarts en specialist.
Wordt niet aan de randvoorwaarden voldaan? Dan adviseert het NHG om de behandeling niet over te nemen en contact op te nemen met de specialist.
Het is belangrijk dat de medisch specialist en de huisarts goed op de hoogte zijn van de uitgangspunten voor het herhalen van specialistische medicatie. Goede afstemming blijft daarbij essentieel zodat voor patiënten duidelijk is we verantwoordelijk is voor de verdere behandeling en de daarbij behorende controles en het voorschrijven van herhaalmedicatie. Voor meer informatie over het herhalen of overnemen van medicatiebeleid verwijzen we naar de factsheet Afspraken rond tussentijdse (na)controles door medisch specialist en huisarts van LHV en Federatie Medisch Specialisten.
Meer informatie
Deze afspraken kun je hier terugvinden:
