Reden van deze leidraad

Patiënten krijgen regelmatig een ander geneesmiddel mee dan zij gewend zijn. Er vindt dan een wisseling plaats van het merk of het label van een medicijn. Dat leidt tot onrust, klachten en vragen bij patiënten.

Om dit in de praktijk soepeler te laten verlopen, hebben Patiëntenfederatie Nederland, het NHG, de LHV, de Federatie Medisch Specialisten, Zorgverzekeraars Nederland en de KNMP, de Leidraad Verantwoord wisselen medicijnen opgesteld.

Ga naar de Leidraad Verantwoord wisselen medicijnen (november 2022).

Verdere afspraken wisselen geneesmiddelen

Ook zijn in de leidraad afspraken vastgelegd over het wisselen van geneesmiddelen om niet medische redenen en de verantwoordelijkheid van de voorschrijvend arts en de apotheker hierbij. 

Verantwoord wisselen van medicijnen in 3 categorieën

Om het verantwoord wisselen van medicijnen mogelijk te maken, worden medicijnen in drie categorieën ingedeeld:

Roodniet wisselen, tenzij het medicijn door tekorten niet (meer) verkrijgbaar is in Nederland.
Oranjealleen wisselen als aan voorwaarden is voldaan.
Groenwisselen van medicijnen is mogelijk, met inachtneming van de voorwaarden, tenzij dit om specifieke patiëntgebonden redenen niet kan.

Voorwaarden    

De voorwaarden voor het (om niet-medische redenen) wisselen van medicijnen in de oranje en groene categorie, betreffen afspraken over informatie en begeleiding van de patiënt bij het wisselen. Voor de geneesmiddelen uit de oranje en groene categorie is afgesproken om het aantal wisselingen om niet-medische redenen, zo veel mogelijk te beperken.

Onderdeel van de leidraad is een lijst met medicijnen in de rode en oranje groep. Deze lijst is in november 2022 door de betrokken partijen vastgesteld voor toepassing in 2023.

Partijen monitoren en evalueren de werkafspraken uit de leidraad en bekijken jaarlijks de middelen van de rode en oranje categorie en stellen de lijst zo nodig bij. Op basis van de leidraad worden voor medicijnen met een hulpmiddel nog nadere afspraken gemaakt.

Medische noodzaak

Er zijn patiënten of (medische) situaties waarin een patiënt niet kan wisselen van medicijn, ook niet in de groene categorie. De voorschrijver kan op basis van individueel patiëntgebonden factoren, besluiten dat er sprake is van ‘medische noodzaak’ en bepalen dat de patiënt het middel krijgt dat wel wordt verdragen. Ook kan de voorschrijver voorafgaand daaraan aangeven dat wisseling onwenselijk is. In deze gevallen schrijft de voorschrijver ‘medische noodzaak’ op het recept. De apotheker levert dan het medicijn dat op het recept staat.

Als alleen de patiënt een voorkeur heeft voor een specifiek medicijn is dat onvoldoende reden voor medische noodzaak.  De eindverantwoordelijkheid voor het bepalen van ‘medische noodzaak’ op basis van individueel patiëntgebonden factoren ligt bij de voorschrijver.